Η 28η Οκτωβρίου και η τεμαχισμένη μνήμη του Β' Παγκόσμιου Πολέμου

 Του Μενέλαου Χαραλαμπίδη 

(  Δρ Σύγχρονης Ιστορίας, Πανεπιστήμιο Αθηνών - Διδάσκων στο ΠΜΣ "Δημόσια Ιστορία" του ΕΑΠ)

    Γιατί η Ελλάδα είναι η μοναδική ευρωπαϊκή χώρα που γιορτάζει την έναρξη και όχι τη λήξη του πολέμου; Αυτό το ερώτημα διατυπώνεται όλο και πιο συχνά τα τελευταία χρόνια. Σχετίζεται με τον εορτασμό της εισόδου της Ελλάδας στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, στις 28 Οκτωβρίου 1940, και τον μη εορτασμό της εξόδου της από αυτόν στη συμβολική ημερομηνία της απελευθέρωσης της Αθήνας, στις 12 Οκτωβρίου 1944.

    Η απάντηση στο πρώτο σκέλος του ερωτήματος είναι απλή: η Ελλάδα είναι η μοναδική ευρωπαϊκή χώρα που γιορτάζει την έναρξη του πολέμου γιατί ο ελληνικός στρατός ήταν ο μοναδικός που κατάφερε να νικήσει τους εισβολείς. Ολες οι υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες κατακτήθηκαν από τις δυνάμεις του Αξονα μετά από σύντομες πολεμικές επιχειρήσεις. Αν δεν νικούσε ο ελληνικός στρατός στο αλβανικό μέτωπο, δεν θα υπήρχε η επέτειος της 28ης Οκτωβρίου. Δεν θα υπήρχε λόγος για να γιορτάζουμε την έναρξη του πολέμου.

    Το δεύτερο σκέλος του ερωτήματος είναι πιο σύνθετο και η απάντησή του σχετίζεται με μια άλλη ελληνική «ιδιαιτερότητα»: η Ελλάδα είναι η μοναδική ευρωπαϊκή χώρα που δεν γιορτάζει την απελευθέρωσή της, γιατί μόνο στη δική της περίπτωση η απελευθέρωση συνδέθηκε με την έναρξη μιας εμφύλιας σύγκρουσης (Δεκεμβριανά) που εξελίχθηκε σε ανοιχτό εμφύλιο πόλεμο.

    Η Ελλάδα εισήλθε στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο στις 28 Οκτωβρίου 1940 μετά την ιταλική εισβολή από τα ελληνοαλβανικά σύνορα. Στις 6 Απριλίου 1941 σημειώθηκε η εισβολή του γερμανικού στρατού από τα βόρεια σύνορα της χώρας. Οι πολεμικές επιχειρήσεις έληξαν τον Μάιο του 1941 με την κατάληψη της Κρήτης από τους Γερμανούς. Ακολούθησε η περίοδος της Κατοχής, η οποία έληξε με την αποχώρηση των γερμανικών στρατευμάτων τον Οκτώβριο του 1944 από την ηπειρωτική Ελλάδα.

    Η επίσημη επέτειος, μέσω της οποίας μνημονεύεται η συμμετοχή της Ελλάδας στον πόλεμο, είναι η 28η Οκτωβρίου. Ομως η επέτειος αυτή δεν καλύπτει τον συνολικό χρόνο εμπλοκής της χώρας στον πόλεμο (Οκτώβριος 1940-Οκτώβριος 1944). Περιορίζεται στις νικηφόρες επιχειρήσεις του ελληνικού στρατού στο αλβανικό μέτωπο (Οκτώβριος 1940-Μάρτιος 1941) και αφήνει εκτός αφηγήματος την περίοδο της Κατοχής (Μάιος 1941-Οκτώβριος 1944).

Από το 1941

    Θα μπορούσαμε λοιπόν να διατυπώσουμε διαφορετικά το παραπάνω ερώτημα. Γιατί στην Ελλάδα η επίσημη μνήμη του Β' Παγκόσμιου Πολέμου, όπως αποτυπώνεται στον εορτασμό της 28ης Οκτωβρίου, δεν συμπεριλαμβάνει και την περίοδο της Κατοχής και της απελευθέρωσης, γεγονός που την καθιστά τη μοναδική ευρωπαϊκή χώρα που γιορτάζει την έναρξη, αλλά όχι τη λήξη του πολέμου;

    Σε αντίθεση με την εθνική επέτειο της 25ης Μαρτίου, η οποία θεσμοθετήθηκε αρκετά χρόνια μετά το ξέσπασμα της Ελληνικής Επανάστασης «από τα πάνω», με απόφαση της πολιτικής ηγεσίας, η εθνική επέτειος της 28ης Οκτωβρίου καθιερώθηκε άμεσα, ήδη από το 1941, «από τα κάτω», από τον ίδιο τον ελληνικό λαό ως πράξη αντίστασης. Συνεπώς είναι σημαντικό να εξετάσουμε το νόημα που είχε η επέτειος στα πρώτα χρόνια του ανεπίσημου εορτασμού της.

    Την περίοδο της Κατοχής η 28η Οκτωβρίου γινόταν αντιληπτή ως η αφετηρία του αγώνα κατά του φασισμού, τον οποίο ξεκίνησε ο ελληνικός στρατός στα αλβανικά βουνά (1940-1941) και συνέχιζε το ελληνικό αντιστασιακό κίνημα στην κατεχόμενη χώρα (1941-1944). Η επέτειος γιορταζόταν ως αντιστασιακή ενέργεια με διαδηλώσεις, απεργίες, κείμενα στον παράνομο αντιστασιακό Τύπο και συγκρούσεις με τις δυνάμεις κατοχής. Το συνεχές μεταξύ αλβανικού μετώπου και Αντίστασης καταγράφεται σε πολλές πηγές της περιόδου.

    Στον παράνομο εορτασμό του 1942 η εφημερίδα της αντιστασιακής οργάνωσης ΠΕΑΝ τόνιζε ότι «οι χιλιάδες των Ελλήνων που ξεχύθηκαν απ’ το πρωί στους δρόμους […] ξαναζωντάνεψαν στη μνήμη μας την υπέροχη εικόνα που παρουσίαζε η Αθήνα στις 28 Οκτωβρίου 1940, όταν όλοι μας, αυθόρμητα, αποφασιστικά, μπήκαμε στον αγώνα που από τότε συνεχίζουμε αδιάκοπα […]» ⁽¹⁾.

    Στο πλαίσιο του εορτασμού του 1943 ο βασιλιάς Γεώργιος Β' ανέφερε σε ραδιοφωνικό διάγγελμα ότι «δεν θα λησμονηθούν αι νίκαι του στρατού μας στην Ηπειρο και στην Αλβανίαν, στην Μακεδονίαν και στην Κρήτη. […] Και δεν θα κινδυνεύση από την λήθη το έπος της μυστικής στρατιάς που πολεμά νυχθημερόν υπό την τρομοκρατίαν του εχθρού εις τα πόλεις μας, μηδέ η ηρωική δράσις των Εθνικών Ομάδων μας εις τα ελεύθερα βουνά» ⁽²⁾.

    Το συνεχές μεταξύ Μετώπου και Αντίστασης είχε και ξεκάθαρες πρακτικές συνδέσεις. Η πλειοψηφία των πρώτων ανταρτών που στελέχωσαν τους ένοπλους σχηματισμούς του ΕΛΑΣ, του ΕΔΕΣ και της ΕΚΚΑ ήταν πρώην στρατιώτες και αξιωματικοί που είχαν πολεμήσει στο αλβανικό μέτωπο.

    Πολλά από τα όπλα που χρησιμοποίησαν οι πρώτες ανταρτικές ομάδες ήταν αυτά που είχαν κρύψει Ελληνες στρατιώτες μετά την κατάρρευση του αλβανικού μετώπου. Τέλος, οι ανάπηροι του αλβανικού μετώπου πρωτοστάτησαν στο αντιστασιακό κίνημα συνδέοντας συμβολικά και έμπρακτα τον αγώνα του Μετώπου με αυτόν της Αντίστασης.

    Αμέσως μετά την απελευθέρωση, στις 24 Οκτωβρίου 1944, εκδόθηκε βασιλικό διάταγμα το οποίο όριζε την 28η Οκτωβρίου ως «ημέρα Εθνικού Εορτασμού» της επετείου «της Αντιστάσεως του Εθνους εις την Ιταλικήν Επίθεσιν και της συμμετοχής του εις το Συμμαχικόν μέτωπον της Ελευθερίας» ⁽³⁾.

    Συνεπώς η θεσμική αναγνώριση της 28ης Οκτωβρίου συγκροτούσε έναν ενιαίο τόπο μνήμης για την περίοδο 1940-1944 με την αναφορά στα δύο σκέλη της «Αντίστασης του Εθνους» κατά της ιταλικής επίθεσης (1940-1941) και κατά των δυνάμεων του Αξονα μέσω της συμμετοχής στο συμμαχικό μέτωπο (1941-1944).

    Ο πρώτος εορτασμός της εθνικής πλέον επετείου στις 28 Οκτωβρίου 1944 χαρακτηρίστηκε από τον κεντρικό ρόλο που είχε σε αυτόν το ελληνικό αντιστασιακό κίνημα. Αντιπροσωπείες αντιστασιακών οργανώσεων έλαβαν μέρος στην τελετή, ένοπλα τμήματα του ΕΛΑΣ απέδωσαν τιμές έξω από τη Μητρόπολη Αθηνών κατά τη διάρκεια της δοξολογίας και στη συνέχεια παρέλασαν μπροστά από το Μνημείο του Αγνωστου Στρατιώτη μαζί με τμήματα του Ναυτικού και των ελληνικών ενόπλων δυνάμεων της Μέσης Ανατολής ⁽⁴⁾.

    Εναν χρόνο μετά η εικόνα άλλαξε πλήρως. Το 1945 στους φορείς που συμμετείχαν στον επίσημο εορτασμό διακρίνουμε νομάρχες, πρυτάνεις, αξιωματικούς των σωμάτων ασφαλείας και του στρατού, αλλά όχι αντιστασιακούς. Στον εορτασμό του 1945 δεν συμμετείχε καμία αντιστασιακή οργάνωση. Οι γιορτές που οργάνωσε το ΕΑΜ στις συνοικίες της Αθήνας και του Πειραιά χαρακτηρίστηκαν παράνομες και διαλύθηκαν βίαια από την αστυνομία ή τους άντρες της φιλοβασιλικής οργάνωσης Χ ⁽⁵⁾.

Ο δεύτερος εορτασμός με τον αποκλεισμό των αντιστασιακών και την άσκηση βίας στις γιορτές που οργάνωσε το ΕΑΜ («Ριζοσπάστης», 30.10.1945)

    Μπορεί τα σώματα ασφαλείας να απουσίαζαν από τον εορτασμό του 1944 λόγω της εκτεταμένης συνεργασίας, ιδιαίτερα της Χωροφυλακής, με τον κατακτητή, όμως στον εορτασμό του 1945 είχαν κεντρική παρουσία παρελαύνοντας μπροστά από το Μνημείο του Αγνωστου Στρατιώτη. Με άλλα λόγια, το 1945 οι φορείς που έφεραν το στίγμα της συνεργασίας με τον κατακτητή είχαν νομιμοποιηθεί και συμμετείχαν στον εορτασμό της επετείου, ενώ η Αντίσταση, τουλάχιστον η ΕΑΜική, είχε καταστεί παράνομη και είχε αποκλειστεί από αυτόν.

    Εκτός από το τελετουργικό, το 1945 σημειώθηκε και μία σημαντική αλλαγή στο περιεχόμενο του αφηγήματος για την επέτειο η οποία διατηρείται μέχρι σήμερα. Ολες οι αναφορές των επισήμων επικεντρώθηκαν αποκλειστικά και μόνο στο αλβανικό μέτωπο και τον αγώνα του ελληνικού στρατού και της ηγεσίας του. Στο διάγγελμα του αντιβασιλέα και στον λόγο του προέδρου της Ακαδημίας Αθηνών δεν υπήρχε καμία αναφορά στα χρόνια της Κατοχής ή στο αντιστασιακό κίνημα.

    Το γεγονός που είχε μεσολαβήσει και προκάλεσε αυτή τη σημαντική διαφοροποίηση ήταν τα Δεκεμβριανά. Η αποχώρηση του ΕΑΜ από την κυβέρνηση, η στρατιωτική ήττα και ο αποκλεισμός του κύριου φορέα της αντιστασιακής μνήμης από την κεντρική πολιτική σκηνή άλλαξαν το αφήγημα και συνεπώς το νόημα της επετείου με την αφαίρεση κάθε αναφοράς στην Αντίσταση και γενικότερα στην κατοχική περίοδο.

Το επίσημο αφήγημα

    Αυτό συνέβη διότι ο αντιστασιακός αγώνας της περιόδου 1941-1944 αποτελούσε προνομιακό πεδίο για το ΕΑΜ. Μέσα από αυτόν αντλούσε την πολιτική του ισχύ και νομιμοποίηση. Αντίθετα, για τους νικητές των Δεκεμβριανών η διαχείριση του κατοχικού παρελθόντος ήταν ιδιαίτερα προβληματική.

    Ενα τμήμα τους συνεργάστηκε άμεσα ή έμμεσα με τον κατακτητή, ένα άλλο έμεινε αδρανές στην Ελλάδα ή βρισκόταν στο εξωτερικό και άρα απουσίασε από την Αντίσταση και, τέλος, ένα μικρό τμήμα είχε ενεργή αντιστασιακή δράση. Με άλλα λόγια, ενώ το ΕΑΜ ταυτιζόταν απόλυτα με την έννοια της Αντίστασης, οι νικητές των Δεκεμβριανών δεν «έβλεπαν» τον εαυτό τους σε αυτήν.

    Μετά τα Δεκεμβριανά η ΕΑΜική εκδοχή του παρελθόντος βρέθηκε εκτός επίσημου αφηγήματος. Το επίσημο αφήγημα για το παρελθόν, όπως αρθρώνεται στις επετείους, συγκροτείται με πολιτικά και όχι με επιστημονικά κριτήρια. Επιλέγει και προβάλλει στοιχεία του παρελθόντος που είναι κατάλληλα για την τόνωση της εθνικής ταυτότητας και αποσιωπεί άλλα που δεν εξυπηρετούν αυτόν τον στόχο.

    Συνεπώς οι επέτειοι μας μαθαίνουν την Ιστορία με έναν επιλεκτικό τρόπο. Μέσα σε αυτή τη λογική η διαδικασία μορφοποίησης του περιεχομένου της επετείου της 28ης Οκτωβρίου δημιούργησε μια σημαντική νοηματική τομή, η οποία τεμάχισε τον ενιαίο χρόνο της εμπλοκής της χώρας στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο (1940-1944).

    Η αφαίρεση της Κατοχής και της Αντίστασης από τον εορτασμό, περίοδοι που περιλαμβάνονταν στο βασιλικό διάταγμα με το οποίο θεσμοθετήθηκε η 28η Οκτωβρίου ως εθνική επέτειος, παγιώθηκε τα επόμενα χρόνια και σήμερα η σύνδεση της επετείου μόνο με τον ελληνοϊταλικό πόλεμο μας φαίνεται δεδομένη.

    Ετσι στις μέρες μας όταν αναφερόμαστε στην 28η Οκτωβρίου, το μυαλό μας πάει στον αγώνα του ελληνικού στρατού στα αλβανικά βουνά, στις γυναίκες της Πίνδου, στο «ΟΧΙ» του ελληνικού λαού ή του δικτάτορα Ιωάννη Μεταξά, στη σατιρική απόδοση των Ιταλών, αλλά όχι στα πρωτόγνωρα δεινά που υπέφερε ο ελληνικός λαός κατά τη διάρκεια της Κατοχής και στον τεράστιο αντιστασιακό αγώνα του. Με αυτόν τον τρόπο καθιερώθηκε να γιορτάζουμε «λάθος» την 28η Οκτωβρίου.

1. «Δόξα», αρ. 12/Νοέμβριος 1942 (έμφαση δική μου).
2. «Φως», 28 Οκτωβρίου 1943.
3. ΦΕΚ 4/24-10-1944/τεύχος Α'.
4. «Ελευθερία», 29 Οκτωβρίου 1944.
5. Στο ίδιο.

 Για μια συνολικότερη διαπραγμάτευση του θέματος, Μενέλαος Χαραλαμπίδης, «Η επίσημη μνήμη του Β' Παγκοσμίου Πολέμου στην Ελλάδα και ο ρόλος της δημόσιας ιστορίας», στο Χάρης Αθανασιάδης και Πολυμέρης Βόγλης (επιμ.), Εθνικές επέτειοι. Μορφές διαχείρισης της μνήμης και της ιστορίας, Αθήνα, Αλεξάνδρεια, 2023, σ. 129-150.

Πηγή 

 

Ναός Αοντίας Αρτέμιδος - Ρακίτα Αχαΐας ( Φάκελος Αρχείων - Ανανεώνεται )

 " Το 1979, μία φαινομενικά συνηθισμένη σωστική ανασκαφή στον οικισμό του Άνω Μαζαρακίου, στο οροπέδιο της Ρακίτας, στα νοτιοδυτικά του Αιγίου, επάνω στον Παναχαϊκό, το βουνό δηλαδή που δεσπόζει στο κέντρο του νομού [ εικ. 1], έφερε στο φως τον πρωιμότερο ναό της Αχαΐας, που χρονολογείται στο τελευταίο τέταρτο του 8ου αι. π.Χ. Πρόκειται για έναν περίπτερο αψιδωτό ναό, με ημικυκλικό προστώο (εικ. 2), ώστε να ισορροπεί η πρόσοψη με την πίσω αψιδωτή απόληξη. Ένας χάλκινος καθρέφτης, που βρέθηκε 17 χρόνια μετά την πρώτη ανασκαφική περίοδο, επιβεβαίωσε το όνομα της λατρευόμενης θεότητας, που είχε υποτεθεί από την αρχή με βάση τα χαρακτηριστικά των κινητών ευρημάτων και αποκάλυψε και το επίθετό της (εικ. 3). Ο ναός ήταν αφιερωμένος στην Άρτεμη Αοντία, δηλαδή την Άρτεμη που προκαλεί ανέμους. Οι κίονες και τα κιονόκρανα της περίστασης ήταν ξύλινα και δεν σώθηκαν. Ωστόσο πήλινα ομοιώματα δωρικών ναών (εικ. 4) που βρέθηκαν κατά την ανασκαφή δεν αφήνουν αμφιβολία ότι ο ναός, που είχε ιδρυθεί επάνω σε προϋπάρχοντα υπαίθριο βωμό τέφρας, ήταν δωρικός. Έτσι η ανεύρεση του συγκεκριμένου ναού δημιούργησε ερωτηματικά και έδωσε ερεθίσματα για το πού παρουσιάστηκε για πρώτη φορά ο δωρικός ρυθμός."  ( Μιχάλης Πετρόπουλος, Η συμβολή της Αχαΐας στην πρώιμη ναϊκή αρχιτεκτονική )

Το μεγαλύτερο μέρος των δημοσιεύσεων του αρχαιολόγου Μιχαήλ Πετρόπουλου, ανασκαφέα του ναού ακολουθεί. Πηγή : Μιχαήλ Πετρόπουλος, Academia.edu

 

Εικ. 2 

"Αρκεί να αναφέρουμε τρία στοιχεία για να αντιληφθούμε το μέγεθος της σπουδαιότητας του Ναού:

1)Κατά τον καθηγητή κ. Αθανάσιο Ριζάκη, ο Ναός άλλαξε τα δεδομένα για την καταγωγή του Δωρικού ρυθμού, ο οποίος φαίνεται να έχει τις ρίζες του στην Ανατολική Αχαΐα, στην οποία ανήκει και η Ρακίτα. Ο ίδιος υποστήριξε με περισσή τόλμη, ότι η ανασκαφή αυτή είναι η σημαντικότερη που διεξήχθη ποτέ στην Αχαΐα.

2)Το Πανεπιστήμιο του Nottingham της Αγγλίας, στην ετήσια διάλεξη που διοργανώνει, με σκοπό να τιμήσει, έναν αρχαιολόγο για το σπουδαίο επιστημονικό του έργο, βράβευσε τον κ. Μιχάλη Πετρόπουλο για το λόγο ότι αυτός έκανε διεθνώς γνωστή την Αρχαιολογία της Αχαΐας. Σημειωτέων, της τιμής αυτής για πρώτη φορά έτυχε Έλληνας αρχαιολόγος.

Το θέμα της ομιλίας του κ. Πετρόπουλου ήταν: «Ο Ναός της Αρτέμιδος Αοντίας- της Αρτέμιδος που προκαλεί τους ανέμους δηλαδή- στη Ρακίτα». Το θέμα αυτό προκάλεσε το ενδιαφέρον όλων των Αγγλικών Πανεπιστημίων-όπως φάνηκε εξάλλου και από τη συζήτηση που ακολούθησε με διάφορους καθηγητές- οι οποίοι ήρθαν να την ακούσουν από το Λέστερ, το Κέμπριτζ, την Οξφόρδη, το Λίβερπουλ, κλπ. Αλλά και από τα Πανεπιστήμια της Σκωτίας, της Ιρλανδίας, της Ολλανδίας, του Μπάρι της Ιταλίας και αλλού.

3)Τα τελευταία χρόνια αποτελεί μέρος της ύλης που διδάσκεται στα Μεταπτυχιακά μαθήματα της Φιλοσοφικής Σχολής, του τμήματος της Ιστορίας και Αρχαιολογίας, τόσο στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών όσο και στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης.

Κατόπιν όλων αυτών διερωτάται κανείς, γιατί τόσο η αρμόδια υπηρεσία, όσο και η πολιτεία δεν αξιοποιούν αυτόν το χώρο; Για ποιο λόγο δεν είναι επισκέψιμος αφενός και αφετέρου γιατί δεν δημιουργείται ένα στέγαστρο προκειμένου να είναι εμφανής η κάτοψη του Ναού;" ( Αναστάσιος Αθανασόπουλος, Ένας μη αξιοποιημένος υψίστης αρχαιολογικής σημασίας χώρος στη Ρακίτα Αχαΐας )

Μιχαήλ Πετρόπουλος, Τρίτη ανασκαφική περίοδος στο Άνω Μαζαράκι (Ρακίτα) Αχαΐας, Πρακτικά Γ΄ Διεθνούς Συνεδρίου Πελοποννησιακών Σπουδών - Καλαμάτα, 1985

Μιχαήλ Πετρόπουλος, ΠΕΡΙΠΤΕΡΟΣ ΑΨΙΔΩΤΟΣ ΓΕΩΜΕΤΡΙΚΟΣ ΝΑΟΣ ΣΤΟ ΑΝΩ ΜΑΖΑΡΑΚΙ (ΡΑΚΙΤΑ) ΠΑΤΡΩΝ, Πρακτικά Δ΄Διεθνούς Συνεδρίου Πελοποννησιακών Σπουδών - Κόρινθος,1990

Μιχαήλ Πετρόπουλος, ΝΕΩΤΕΡΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΠΌ ΤΗΝ ΑΝΑΣΚΑΦΗ ΓΕΩΜΕΤΡΙΚΟΥ ΝΑΟΥ ΣΤΟ ΑΝΩ ΜΑΖΑΡΑΚΙ (ΡΑΚΙΤΑ) ΠΑΤΡΩΝ,Πρακτικά Ε' Διεθνούς Συνεδρίου Πελοποννησιακών Σπουδών - Ναύπλιο, 1997

Μιχαήλ Πετρόπουλος, Γεωμετρικός Ναός Ρακίτας. Λατρευόμενη Θεότητα, 2001 

M.PETROPOULOS. The Geometric Temple at Ano Mazaraki (Rakita) in Achaia during the Period of Colonisation, 2001 

 Άρτεμης Μανιάκη, Μελέτη της κλασικής και ελληνιστικής κεραμικής από το ιερό της Άρτεμης Αοντίας στη Ρακίτα Αχαΐας 

Αναστασία Γκαδόλου, Χάλκινα και σιδερένια όπλα από τό ιερό στo Άνω Μαζαράκι (Ρακίτα) Αχαϊας. Μία πρώτη παρουσίαση.  

 Μαρία Τσονοπούλου, Τα ιερά της Αρτέμιδος στην Πελοπόννησο, Μεταπτυχιακή Εργασία, ΑΠΘ, 2012

 Κωνσταντούλα Χαβέλα, Άρτεμις Αοντία. Η θεά των Ανέμων, 2017

Η ανάγκη ραγδαίας αναβάθμισης της Αεράμυνας στα νησιά του Αιγαίου: Η παρούσα κατάσταση και οι προτεινόμενες λύσεις

 Ειδικού Συνεργάτη

 

 

    Η υπάρχουσα Αεράμυνα στα ακριτικά νησιά του Αιγαίου, στην ζώνη ευθύνης της ΑΣΔΕΝ, στηρίζεται δυστυχώς σε Σταθμούς Αναφοράς με ραντάρ παλαιάς τεχνολογίας, σε ξεπερασμένα αντιαεροπορικά συστήματα SHORADS SA-8B OSA AK/AKM, σε αντιαεροπορικά συστήματα VSHORADS ASRAD με βλήματα Stinger, σε απλούς φορητούς εκτοξευτές Stinger και στην χρήση ελαφρών αντιαεροπορικών πυροβόλων ZU-23-2 των 23mm και Rh-202 των 20mm που χρησιμοποιούν απλά σκοπευτικά ημέρας. Στην περίπτωση των Zu-23-2, υπάρχουν και πολλές δεκάδες συστημάτων τοποθετημένα πάνω σε τεθωρακισμένα BMP-1, τα οποία όμως διατηρούν τους ίδιους τεχνολογικούς περιορισμούς.

    Η απλή αναφορά των τύπων των ΑΑ συστημάτων στα ακριτικά νησιά, μόνο απογοήτευση και προβληματισμό μπορούν να δημιουργήσουν για το επίπεδο της πραγματικής παρεχόμενης αντιαεροπορικής προστασίας των μονάδων της ΑΣΔΕΝ. Από την απέναντι πλευρά του Αιγαίου, θα έχουν να αντιμετωπίσουν εκατοντάδες μαχητικά αεροσκάφη της ΤΑ, εκατοντάδες επιθετικά και μεταφορικά ελικόπτερα του ΤΣ, μεγάλο αριθμό UAV/UCAV διαφόρων τύπων των τουρκικών ΕΔ και μια μεγάλη ποικιλία κατευθυνόμενων βλημάτων προσβολής αμερικανικής και τουρκικής κατασκευής.

    Υπάρχει επομένως μια εμφανής και επικίνδυνη διαφορά μεταξύ του συνολικού επιπέδου Αεράμυνας των ακριτικών νησιών και του συνολικού επιπέδου των απειλών που θα προκύψουν από την πλευρά της μικρασιατικής ακτής. Είναι προφανές και αδιαμφισβήτητο, ότι η Αεράμυνα των νησιών και ιδιαιτέρως των ακριτικών νησιών της πρώτης γραμμής, χρήζει άμεσης και ραγδαίας αναβάθμισης έτσι ώστε αυτή να παρέχει ένα ρεαλιστικό και επαρκές επίπεδο προστασίας στα μαχόμενα τμήματα της ΑΣΔΕΝ. Ας δούμε όμως τα συγκεκριμένα τεχνολογικά και επιχειρησιακά προβλήματα που αντιμετωπίζει αυτή τη στιγμή η Αεράμυνα στα νησιά.

    Τα ραντάρ των Σταθμών Αναφοράς στα νησιά, είναι ξεπερασμένα τεχνολογικά και είναι αμφίβολη η ικανότητα τους να εντοπίζουν εναέριους στόχος χαμηλού ίχνους RCS όπως UAV/UCAV και κατευθυνόμενα βλήματα προσβολής. Επίσης η έλλειψη αυτοκίνησης, σημαίνει μειωμένη δυνατότητα άμεσης κίνησης και επομένως μειωμένη επιβιωσιμότητα.

    Το σύστημα SA-8B OSA AK/AKM είναι ένα παλαιό σύστημα, τεχνολογικά ξεπερασμένο τόσο στα βλήματα όσο και στα ραντάρ και τα ηλεκτρονικά του και σίγουρα δεν μπορεί να αποτελεί το κύριο αντιαεροπορικό μέσο για τα νησιά της πρώτης γραμμής. Το SA-8Β ήδη από την δεκαετία του ’80 θεωρούνταν ευπαθές σε ηλεκτρονικές παρεμβολές, πόσο μάλλον μετά από 30 χρόνια τεχνολογικής εξέλιξης των συστημάτων ηλεκτρονικού πολέμου. Οι ικανότητες του συστήματος εναντίον στόχων υψηλών κινηματικών επιδόσεων όπως μαχητικά αεροσκάφη ή εναντίον στόχων πολύ χαμηλής διατομής ραντάρ όπως UAV/UCAV και κατευθυνόμενα βλήματα προσβολής, θα πρέπει να θεωρείται μικρή. Μεγαλύτερη ικανότητα εμπλοκής αναμένεται εναντίον ελικοπτέρων των τουρκικών ΕΔ.

    Το σύστημα ASRAD, χρησιμοποιεί βλήματα Stinger περιορισμένου βεληνεκούς και ύψους εμπλοκής και τα οποία διαθέτουν έναν παλαιότερης τεχνολογίας ερευνητή απλού IR. Το μικρό σχετικά βεληνεκές και ύψος εμπλοκής, εκ των πραγμάτων, έχει προφανείς περιορισμούς κατά την εμπλοκή αεροσκαφών και UAV/UCAV που επιχειρούν σε μεσαίο ή μεγάλο ύψος και που μπορούν να εκτοξεύσουν βλήματα από μεγαλύτερη απόσταση. Πλεονέκτημα αποτελεί η εντελώς παθητική πρόσκτηση και εμπλοκή στόχων από θέσεις κάλυψης. Τα ίδια με τα παραπάνω, ισχύουν και για την φορητή έκδοση (MANPADS) του Stinger, η οποία όμως χρησιμεύει κυρίως για την εμπλοκή ευκαιριακών στόχων στο πεδίο της μάχης.

    Τέλος, οι δύο τύποι ελαφρών ΑΑ πυροβόλων έχουν πολύ περιορισμένες ικανότητες και χρησιμοποιούνται κυρίως για την εμπλοκή αποβατικών στόχων και στόχων εδάφους παρά για την Αεράμυνα των μονάδων, καθότι είναι στην συντριπτική τους πλειοψηφία ρυμουλκούμενα, διαθέτουν μόνο απλά σκοπευτικά ημέρας και έχουν περιορισμένο βεληνεκές και αποτελεσματικότητα.

    Ποιες είναι οι κινήσεις που μπορούμε και που οφείλουμε να κάνουμε ώστε να αλλάξει άρδην η κατάσταση αυτή και τα ακριτικά νησιά του Αιγαίου να αποκτήσουν μια σύγχρονη και αποτελεσματική Αεράμυνα, η οποία θα καλύπτει σε πολύ μεγαλύτερο και επαρκέστερο βαθμό τις μονάδες των νησιών; Επιχειρήματα που αφορούν το υψηλό κόστος της Αεράμυνας, δεν θεωρώ ότι έχουν θέση στην συζήτηση, καθότι μιλάμε για μονάδες της πρώτης γραμμής που θα δεχτούν τα πλήγματα από ότι καλύτερο διαθέτει ο αντίπαλος σε υλικό. Οι ΕΔ είναι υποχρεωμένες να προστατέψουν όσο το δυνατόν καλύτερα το προσωπικό και το υλικό της πρώτη γραμμής σε περίπτωση πολέμου, έτσι ώστε να ελαχιστοποιηθούν οι απώλειες. Είναι μια ύψιστη ηθική υποχρέωση που μπροστά σε αυτήν, κανένα οικονομικό κόστος δεν μπορεί να συγκριθεί.

    Ας δούμε με συνοπτικό τρόπο, τι συγκεκριμένες προμήθειες μπορούν να γίνουν για τις μονάδες στα ακριτικά νησιά. Θα αναφερθούν όχι τόσο οι συγκεκριμένοι τύποι οπλικών συστημάτων και οι προδιαγραφές τους (άλλωστε θεωρώ ότι αυτά είναι λίγο πολύ γνωστά ή τουλάχιστον εύκολα να τα βρεις), αλλά οι συγκεκριμένες κατηγορίες οπλικών συστημάτων που χρειάζονται και κυρίως η ανάγκη δημιουργίας μιας σύνθετης Αεράμυνας που θα κάνει χρήση πολλαπλών αισθητήρων και όπλων για την μεγιστοποίηση της αποτελεσματικότητας της. Η Αεράμυνα, δεν μπορεί να είναι αποτέλεσμα ενός και μόνο συστήματος, αλλά θα πρέπει να είναι αποτέλεσμα του συνδυασμού και της αλληλοκάλυψης πολλαπλών συστημάτων και αισθητήρων.

Οι κατηγορίες αυτές είναι:

– Κινητά συστήματα ραντάρ έγκαιρης προειδοποίησης.

– Παθητικά συστήματα εντοπισμού ΕΟ/ΙR, παθητικά ραντάρ, ESM/ELINT.

– Συστήματα SHORADS αυξημένου βεληνεκούς και σε ορισμένες περιπτώσεις ίσως και συστήματα MRSAMS.

– Συστήματα VSHORADS με συνδυασμό βλημάτων και πυροβόλων.

– Συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου για την παρεμβολή θερμικών αισθητήρων και αισθητήρων ραντάρ αεροσκαφών, ελικοπτέρων, UAV αλλά και βλημάτων προσβολής.

– Δικτύωση όλων των διαφορετικών αισθητήρων με τα ΑΑ οπλικά συστήματα, καθώς και με τα άλλα μέσα εντοπισμού και αντιμετώπισης εναέριων απειλών των ελληνικών ΕΔ, μέσω Link 16.

– Τέλος, θα σημειωθεί η ανάγκη σωστής και έγκαιρης κάλυψης του υλικού και του προσωπικού με προσωρινά ή μόνιμα μέσα και οι καλές επιχειρησιακές συνήθειες που θα πρέπει να έχουν οι μονάδες που εδρεύουν στα ακριτικά νησιά.

    Στην περίπτωση των ραντάρ έγκαιρης  προειδοποίησης, αυτά πρέπει να είναι αυτοκινούμενα ραντάρ τεχνολογίας AESA, με σημαντικό βεληνεκές, με δυνατότητα εντοπισμού στόχων χαμηλής και πολύ χαμηλής διατομής ραντάρ (για τους λόγους που εξηγήθηκαν πιο πάνω), με υψηλή αντοχή σε παρεμβολές, ενώ μια επιθυμητή δυνατότητα θα πρέπει να είναι ο εντοπισμός και η ιχνηλάτηση βαλλιστικών βλημάτων για την έγκαιρη προειδοποίηση και εμπλοκή τους από τα διαθέσιμα ΑΑ συστήματα.

    Τέτοιου είδους ραντάρ έχουν παρουσιαστεί πολλάκις τα τελευταία χρόνια στις ΕΔ από γαλλικές, σουηδικές, ιταλικές και ισραηλινές εταιρείες. Δυστυχώς, μέχρι στιγμής δεν έχουμε κάποια θετική εξέλιξη αυτών των παρουσιάσεων, αν και η προμήθεια τέτοιων ραντάρ πρέπει κανονικά να αποτελέσει ύψιστη προτεραιότητα για τις ΕΔ, εφόσον αυτά αποτελούν την βάση οποιασδήποτε Αεράμυνας. Ένας επίσημος διαγωνισμός μεταξύ των κορυφαίων επιλογών, θεωρώ ότι είναι η βέλτιστη λύση.

    Λόγω της εγγύτητας των τουρκικών παραλίων και της άμεσης απειλής εντοπισμού των ελληνικών συστημάτων ραντάρ, η σημασία και η αξία των παθητικών συστημάτων εντοπισμού, γίνεται ακόμα μεγαλύτερη. Ηλεκτροπτικά συστήματα εντοπισμού με δυνατότητα νυχτερινής χρήσης θα πρέπει να τοποθετηθούν στα περισσότερα ελληνικά νησιά, άλλωστε το κόστος αυτών των συστημάτων είναι χαμηλό. Σε αυτό μπορεί να βοηθήσει και η ελληνική αμυντική βιομηχανία που έχει τεχνογνωσία παραγωγής τέτοιων συστημάτων.

    Η εγκατάσταση συστημάτων ESM/ELINT στα ελληνικά νησιά θα επιτρέψει τον παθητικό εντοπισμό και την αναγνώριση εναέριων στόχων που κάνουν εκπομπές ραντάρ, όπως μαχητικά αεροσκάφη, ελικόπτερα, UAV/UCAV και κατευθυνόμενα βλήματα προσβολής με ενεργό ερευνητή ραντάρ. Και εδώ υπήρχαν παρουσιάσεις αντίστοιχων συστημάτων από το Ισραήλ και την Σουηδία, αλλά και εδώ δεν έχουμε δυστυχώς (τουλάχιστον επισήμως) κάτι νεότερο.

    Τέλος, στην περίπτωση των παθητικών αισθητήρων ιδιαίτερο τεχνολογικό ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα παθητικά ραντάρ εντοπισμού που κάνουν χρήση διαφορετικών τεχνικών εντοπισμού σε σχέση με τα ενεργητικά ραντάρ. Τo τσέχικo παθητικό ραντάρ VERA NG χαίρει μεγάλης εκτίμησης διεθνώς. Άξιο απορίας γιατί δεν έχουμε κάνει ήδη επαφές με την τσεχική εταιρεία, εφόσον είναι μια τεχνολογία που ταιριάζει στο επιχειρησιακό περιβάλλον του Αιγαίου και προσφέρει πολύ μεγαλύτερη επιβιωσιμότητα σε σχέση με τα ενεργητικά ραντάρ εντοπισμού.

    Τα συστήματα SHORADS εκ των πραγμάτων αποτελούν το κύριο μέσο ΑΑ προστασίας των ακριτικών νησιών, λαμβάνοντας υπόψιν ότι η εγκατάσταση ΑΑ συστημάτων μεγάλου βεληνεκούς κρίνεται απαγορευτική λόγω της εγγύτητας των μικρασιατικών παραλίων. Οποιαδήποτε εγκατάσταση των τελευταίων, είναι εφικτή μόνο σε νησιά της δεύτερης γραμμής που βρίσκονται στο μέσον του Αιγαίου και τα οποία ουσιαστικά θα μπορούν να καλύψουν μόνο την δυτική πλευρά των ακριτικών νησιών.

    Τα συστήματα SHORADS των 10-15 χιλιομέτρων είναι πλέον ανεπαρκή για το είδος των σύγχρονων αεροπορικών απειλών. Τα σύγχρονα εναέρια μέσα, είτε αυτά είναι αεροσκάφη, είτε ελικόπτερα, είτε με επανδρωμένα αεροσκάφη, κάνουν χρήση βλημάτων μεγαλύτερου βεληνεκούς, τα οποία μπορούν να χρησιμοποιήσουν από μεγαλύτερο ύψος πτήσης.

    Επομένως, απαιτείται ένα σύγχρονο σύστημα SHORADS αυξημένου βεληνεκούς  (40 χιλιομέτρα και πάνω), με κεντρικό ραντάρ AESA που θα επιτρέπει μεγάλο αριθμό ταυτόχρονων εμπλοκών στόχων, που θα κάνει χρήση βλημάτων fire & forget και τα οποία θα πρέπει έχουν υψηλές ικανότητες εναντίον βλημάτων και μη επανδρωμένων αεροσκαφών. Κατά την άποψη του γράφοντος, δεν είναι απαραίτητη η επιλογή ενός συστήματος all-in-one, καθότι στο επιχειρησιακό πεδίο των ελληνικών νησιών, η κίνηση είναι εκ των πραγμάτων περιορισμένη και απλώς απαιτείται η δυνατότητα αυτοκίνησης όλων των οχημάτων μιας πυροβολαρχίας για την περιστασιακή ή έκτακτη αλλαγή θέσης για την αποφυγή εντοπισμού ή προσβολής αυτών. Άλλωστε, διεθνώς εγκαταλείπεται η παλαιότερη τάση των συστημάτων all-in-one και έχει υιοθετηθεί ευρέως η ανάπτυξη και χρήση συστημάτων με ραντάρ, εκτοξευτές και ΚΔΠ σε ξεχωριστά φορτηγά οχήματα.

    Στην περίπτωση των SHORADS αυξημένου βεληνεκούς, έχουμε μεγάλο διεθνή ανταγωνισμό με την ύπαρξη πολλών σύγχρονων συστημάτων. Για τον λόγο αυτό, είναι απαραίτητη η απόκτηση τέτοιων συστημάτων μέσω ενός κανονικού και ανοιχτού διεθνούς διαγωνισμού όπου θα αξιολογηθούν όλες οι προτάσεις επί ίσοις όροις, με σκοπό την συμπίεση της τιμής αγοράς, την μεγιστοποίηση των ανταλλαγμάτων και την μεγιστοποίηση της βιομηχανικής συμμετοχής των ελληνικών εταιρειών.

    Θα ήταν τεράστιος παραλογισμός να μην εκμεταλλευθούμε τον μεγάλο διεθνή ανταγωνισμό στον συγκεκριμένο τομέα προς όφελος μας και να πάμε αντιθέτως για μια ζημιογόνο απευθείας ανάθεση, προβάλλοντας ανεπαρκείς δικαιολογίες. Στην περίπτωση ενός διαγωνισμού, θα πρέπει να συμμετάσχουν συστήματα όπως τα IRIS-T SLM, VL MICA NG, CAMM ER, SPYDER ER/MR. Επιπλέον, να σημειωθεί η προοπτική τοποθέτησης εκδόσεων μεγαλύτερου βεληνεκούς που παρέχονται από ορισμένα συστήματα (πχ IRIS-T SLX, SPYDER LR) στα μεγάλα ακριτικά νησιά πχ Λέσβος, Χίος και αυτό για καλύτερη και οικονομικότερη κάλυψη της έκτασης των νησιών αυτών.

    Συνδυαστικά με την παραπάνω ανάγκη, απαιτείται η ανάπτυξη και συστημάτων αποτελούμενα από αυτοκινούμενα αντιαεροπορικά πυροβόλα. Για εντελώς άγνωστο και ανεξήγητο λόγο, ο ΕΣ αγνόησε για τόσα πολλά χρόνια τα μεγάλα διαθέσιμα αποθέματα συστημάτων Gepard 2X35mm του Γερμανικού Στρατού. Υπήρχαν παλαιότερα, πολλές εκατοντάδες τέτοιων συστημάτων, τα οποία είτε πωλήθηκαν σε άλλες χώρες, είτε τελικά διαλύθηκαν, ενώ ο περιορισμένος αριθμός που υπάρχει πλέον σε γερμανικές αποθήκες θα καταλήξει πιθανότατα στην Ουκρανία.

    Μάλιστα, η εμπειρία από την χρήση των εν λόγω συστημάτων στον Πόλεμο της Ουκρανίας είναι πολύ καλή. Τα συστήματα αυτά, παρόλη την ηλικία τους, έχουν επιδείξει αξιοσημείωτη ικανότητα, ιδιαίτερα εναντίον συστημάτων UAV/UCAV, αλλά ακόμα και εναντίον κατευθυνόμενων βλημάτων προσβολής. Τα δίδυμα πανίσχυρα πυροβόλα GDF, συνδυαζόμενα με πυρομαχικά AHEAD, θα μπορούσαν να προσκολληθούν στις πυροβολαρχίες SHORADS δημιουργώντας κοινές πυροβολαρχίες και να προσφέρουν τερματική εμπλοκή στόχων για αυτές και ιδιαίτερα εναντίον ελικοπτέρων, μη επανδρωμένων αεροσκαφών και βλημάτων. Μεγάλη αδιαφορία και μεγάλη αβλεψία από τον ΕΣ, όπου τα συστήματα Gepard θα μπορούσαν να έχουν και έναν παράλληλο ρόλο στα ελληνικά νησιά υπό την μορφή της προσβολής αποβατικών στόχων!

    Με δεδομένο πλέον ότι τα συστήματα Gepard μάλλον δεν είναι διαθέσιμα, ο ΕΣ θα πρέπει να στραφεί στην απόκτηση σύγχρονων συστημάτων αυτοκινούμενων ΑΑ πυροβόλων, τα οποία ιδανικά θα πρέπει να έχουν και την δυνατότητα χρήσης βλημάτων VSHORADS τύπου Stinger ή Mistral 3 τα οποία δίνουν μεγαλύτερη ευελιξία στις εμπλοκές στόχων. Τέτοια συστήματα υπάρχουν διαθέσιμα στην διεθνή αγορά με τα συστήματα Skyranger 30 και 35 της Rheinmetall που κάνουν χρήση πυρομαχικών airburst, να αποτελούν τα πιο γνωστά διεθνώς δυτικά συστήματα. Και εδώ ένας κανονικός διαγωνισμός μεταξύ των κορυφαίων λύσεων, θα ήταν η βέλτιστη επιλογή για τον ΕΣ.

    Επιπλέον, σαν επιπρόσθετες λύσεις μπορούν να αναφερθούν οι περιπτώσεις πρώτον, της απόκτησης δίδυμων ή τετράδυμων εκτοξευτών Mistral 3 επί ελαφρού τροχοφόρου 4Χ4 για την συμπλήρωση των συστημάτων ASRAD και για την τοποθέτηση τους σε μικρά ελληνικά νησιά της πρώτης γραμμής. Δεύτερον, η εξέταση του ενδεχομένου μιας οικονομικής αναβάθμισης μερικών ΑΑ πυροβόλων Zu-23-2 κατά το πολωνικό πρότυπο αναβάθμισης, με την προσθήκη σύγχρονου EO/IR σκοπευτικού και βλημάτων Stinger ή Mistral 3 και ίσως και να την τοποθέτηση τους επί ελαφρού φορτηγού οχήματος, για την δυνατότητα αυτοκίνησης και αύξησης της επιβιωσιμότητας τους.

    Στην περίπτωση της προστασίας των ελληνικών δυνάμεων μέσω διενέργειας παρεμβολών στο οπτικό και ηλεκτρομαγνητικό φάσμα, αυτή είναι μια απολύτως αναγκαία συμπληρωματική προσπάθεια για την αύξηση της επιβιωσιμότητας των μονάδων της ΑΣΔΕΝ.  Στρατηγικά χερσαία συστήματα παρεμβολών ραντάρ μπορούν να εμποδίσουν την στοχοποίηση από συστήματα ραντάρ εχθρικών αεροσκαφών, ελικοπτέρων, μη επανδρωμένων αεροσκαφών και βλημάτων. Επιπλέον, συστήματα παρεμβολών επικοινωνιών μπορούν να εμποδίσουν την συνεργασία μεταξύ των μονάδων των τουρκικών ΕΔ και την μεταβίβαση δεδομένων στόχων μεταξύ τους.

    Επίσης συστήματα εντοπισμού και παρεμβολής drones, όπως το σύστημα Drone Dome της ισραηλινής Rafael. Αλλά και στο τοπικό πεδίο των επιχειρήσεων, τοπικά συστήματα παρεμβολών στο οπτικό και ηλεκτρομαγνητικό φάσμα, όπως και συστήματα LWR, μπορούν να βοηθήσουν τις χερσαίες δυνάμεις στην αποφυγή πληγμάτων από τουρκικά εναέρια κατευθυνόμενα βλήματα.

    Ένα ακόμη εξαιρετικα΄ενδιαφέρον σύστημα αεράμυνας με παθητική ανίχνευση στόχων είναι το Sky Spotter της Rafael.

    Το Sky Spotter χρησιμοποιείται σε μια σειρά αποστολών, είτε ως ζωτικής σημασίας συνιστώσα του σταθερού εθνικού δικτύου έγκαιρης προειδοποίησης, είτε ως μεμονωμένο σύστημα, στο πλαίσιο της λειτουργίας του AS&W (Automatic Sense and Warn: Αυτόματη Αίσθηση και Προειδοποίηση), για την προστασία φίλιων δυνάμεων. Το Sky Spotter χρησιμοποιεί πολλαπλούς αισθητήρες, ημέρας και νύχτας, η χρήση των οποίων δημιουργεί μια παθητική «ομπρέλα» έρευνας και εντοπισμού, άρα έγκαιρης προειδοποίησης σε αποστάσεις μεγαλύτερες των 100 χιλιομέτρων. Όλα τα συλλεγόμενα δεδομένα και πληροφορίες φιλτράρονται και επεξεργάζονται μέσω αυτοματοποιημένων αλγορίθμων, διαδικασιών επεξεργασίας εικόνας και εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης. Έτσι είναι εφικτός ο εντοπισμός και η ιχνήλαση πολλαπλών απειλών ταυτόχρονα.

    Η ανάγκη δικτύωσης μέσω Link 16 μεταξύ των συστημάτων εντοπισμού των ΕΔ και των συστημάτων προσβολής στόχων, ισχύει ασφαλώς και για την περίπτωση των μέσων Αεράμυνας. Υπάρχοντες και μελλοντικοί αισθητήρες πρέπει να δικτυωθούν στο σύνολο τους με τις υπάρχουσες και μελλοντικές ΑΑ πυροβολαρχίες των ΕΔ. Το τονίζουμε συνεχώς, αλλά ακόμα και τώρα υπάρχουν ελληνικά οπλικά συστήματα που δεν μπορούν να επωφεληθούν από μια τέτοια τεχνολογική δυνατότητα. Η δικτύωση προσφέρει έγκαιρη και έγκυρη προειδοποίηση και επιτρέπει σε μια Αεράμυνα να αυξήσει την αποτελεσματικότητα της.

 

 

    Μια τελευταία κουβέντα θέλω να κάνω και για την κρίσιμη ανάγκη κάλυψης του προσωπικού και του υλικού των μονάδων της ΑΣΔΕΝ στην περίπτωση πολεμικών επιχειρήσεων. Η εγγύτητα των εχθρικών δυνάμεων καθιστά απολύτως αναγκαία την έγκαιρη και επαρκή κάλυψη του υλικού και του προσωπικού, τόσο με προσωρινά όσο και με μόνιμα μέσα.

    Σε όποιο νησί υπάρχει η δυνατότητα υπογειοποίησης και δημιουργίας καλυμμένων ή θωρακισμένων θέσεων μάχης, αυτό θα πρέπει να γίνει. Όπου αυτό δεν είναι δυνατό, η χρήση ειδικών δικτύων κάλυψης, με κάλυψη στο οπτικό και ηλεκτρομαγνητικό φάσμα, μπορεί να δώσει μια επαρκή λύση. Επίσης, οι καλές επιχειρησιακές συνήθειες πρέπει να υπάρχουν από τον καιρό της ειρήνης για να γίνονται με αυτόματο τρόπο και τον καιρό του πολέμου.

    Η αποφυγή εκπομπών που μπορεί να προδώσουν τη θέση των συστημάτων, η κίνηση των συστημάτων κυρίως κατά την διάρκεια της νύχτας, ο περιορισμός της συχνής ανθρώπινης κίνησης γύρω από τα οπλικά συστήματα και παρόμοια ζητήματα, θα πρέπει να γίνουν το Α και το Ω της καθημερινής ρουτίνας και της εξάσκησης των ακριτικών μονάδων. Δεν μπορείς να προσβληθείς εάν δεν έχεις πρώτα εντοπιστεί. Η κάλυψη και η αποφυγή εντοπισμού επιβεβαιωμένα σώζει ζωές και υλικό.

    Συμπερασματικά, νομίζω ότι από όλα τα παραπάνω, γίνεται εμφανής η υστέρηση των μονάδων της ΑΣΔΕΝ στους περισσότερους από τους αναλυόμενους τομείς. Η Αεράμυνα, ειδικά στα ακριτικά νησιά του Αιγαίου, είναι ανεπαρκής για να αντιμετωπίσει το υπάρχον και μελλοντικό πλήθος και είδος των απειλών από απέναντι. Αφού συνειδητοποιήσουμε το γεγονός αυτό, χρειάζεται να βάλουμε το χέρι στην τσέπη. Αλίμονο εάν δεν είμαστε διατεθειμένοι να πληρώσουμε για την ασφάλεια των περιοχών, τις οποίες εποφθαλμιά περισσότερο ο αντίπαλος! Η Αεράμυνα είναι ακριβό σπορ, αλλά η αξία της ζωής των μαχόμενων στρατευμάτων στα ακριτικά νησιά έχει ασύγκριτα υψηλότερη αξία.

    Θα πρέπει να τους παρέχουμε μια καλύτερη και πιο επαρκή προστασία, σύμφωνα με τις απαιτήσεις ενός σύγχρονου πολέμου, ώστε να πολεμήσουν με επιπλέον θάρρος και με επιπλέον αποτελεσματικότητα, απέναντι σε έναν εχθρό αριθμητικά υπέρτερο. Το ζήτημα της Αεράμυνας είναι συνολικό και απαιτεί την συνεργασία διαφόρων αισθητήρων και οπλικών συστημάτων για να μεγιστοποιηθεί η παρεχόμενη ασφάλεια που προσφέρει αυτή. Το ζήτημα της ραγδαίας αύξησης της Αεράμυνας στα ακριτικά νησιά δεν αποτελεί εθνική πολυτέλεια, αποτελεί εθνική αναγκαιότητα.

Πηγή 

Παλαιστίνη - Ουκρανία. Έρευνα - Πώς βλέπουν οι πολίτες της Ελλάδας, τους δύο πολέμους σε Ουκρανία και Μέση Ανατολή

 

Τι αλήθεια πιστεύουν οι Έλληνες και οι Ελληνίδες για τους δύο πολέμους σε Παλαιστίνη και Ουκρανία που συνταράσσουν τον κόσμο μας; Αυτά τα ερωτήματα επιχειρεί να απαντήσει η πανελλαδική έρευνα που διεξήγαγε από τις 17 έως τις 20 Οκτωβρίου η aboutpeople για λογαριασμό του Eteron -Ινστιτούτο για την Έρευνα και την Κοινωνική Αλλαγή. Ερωτήθηκαν 3.058 άτομα με τη μέθοδο του Online panel. Να σημειωθεί ότι τα συγκεκριμένα ερωτήματα τέθηκαν στο πλαίσιο του μεγάλου ερευνητικού project του Eteron “Ακτινογραφία της Ακροδεξιάς”, τα πλήρη ευρήματα του οποίου θα δημοσιοποιηθούν στα μέσα Νοέμβρη.

Παλαιστίνη – Ισραήλ

Στο ερώτημα “Στον πόλεμο μεταξύ Ισραηλινών και Παλαιστινίων, εσείς προσωπικά με ποια πλευρά αισθάνεστε πιο κοντά;”, οι απαντήσεις ήταν οι εξής:

• Με καμία από τις δύο 43,3%.
• Με την πλευρά των Παλαιστινίων 28,5%.
• Με την πλευρά των Ισραηλινών 22,1%.

Σε όλες τις ηλικιακές και μορφωτικές κατηγορίες τα αποτελέσματα παρουσιάζουν ομοιομορφία. Θα μπορούσαμε να παρατηρήσουμε μόνο ότι στην ηλιακή κατηγορία 65+ οι τρεις απαντήσεις είναι σχεδόν ισοδύναμες.

Διαφοροποιήσεις παρατηρούνται στις κατηγοριοποιήσεις με βάση την ψήφο στις βουλευτικές εκλογές του περασμένου Ιούνη.

Συγκεκριμένα:

• Οι ψηφοφόροι της ΝΔ δεν είναι φιλικοί στην Παλαιστίνη (9%) Σε αυτήν την κατηγορία ερωτώμενων η πιο δημοφιλής απάντηση είναι το “με το Ισραήλ” (42,5%). Ωστόσο και στους ψηφοφόρους του ΝΔ είναι πολύ ισχυρό το “με καμία πλευρά” (42,2%).
• Στους ψηφοφόρους του ΣΥΡΙΖΑ είναι πλειοψηφική η στήριξη στους Παλαιστίνιους (58,7%), ενώ η υποστήριξη στο Ισραήλ φτάνει μόλις το 4,8%. Το “με καμία πλευρά” φτάνει στο 32,2%.
• Στο ΠΑΣΟΚ οι απαντήσεις είναι σχεδόν στον μέσο όρο, με τη στήριξη στην Παλαιστίνη κάπως μειωμένη (24,9%).
• Οι ψηφοφόροι του ΚΚΕ κρατάνε την πιο φιλοπαλαιστινιακή στάση (64,6%), αν και εμφανίζεται ισχυρή η απάντηση “με καμία πλευρά” (28,6%).
• Στους ψηφοφόρους των Σπαρτιατών η πιο δημοφιλής απάντηση είναι το “με καμία πλευρά” (53,6%).
• Ανάλογη εικόνα στους ψηφοφόρους της Ελληνικής Λύσης με 50,2%.
• Στους ψηφοφόρους της Νίκης καταγράφεται το πιο μεγάλο ποσοστό του “με καμία πλευρά” κατά 51,3%. Και στα τρία κόμματα της Ακροδεξιάς είναι περίπου ισοδύναμες οι απαντήσεις υποστήριξης σε Ισραήλ και Παλαιστίνη, με το Ισραήλ να έχει ένα μικρό προβάδισμα.
• Οι ψηφοφόροι της Πλεύσης Ελευθερίας απαντάνε “με καμία πλευρά” κατά 51,3% όρο και καταγράφουν πολύ χαμηλή υποστήριξη στο Ισραήλ (9%)

Με βάση τον ιδεολογικό αυτοπροσδιορισμό τα αποτελέσματα έχουν ως εξής:

• Η συντριπτικά πλειοψηφική απάντηση στην Αριστερά είναι το “με τους Παλαιστίνιους” με 70,8%.
• Τα πράγματα διαφοροποιούνται στην Κεντροαριστερά αφού ναι το “με τους Παλαιστίνιους” είναι η πιο δημοφιλής απάντηση με 43,9%, αλλά σχεδόν ισούται με το “με καμία πλευρά” (41,9%).
• Στο Κέντρο αλλάζουν τα πράγματα, αφού η στήριξη στην Παλαιστίνη φτάνει μόλις το 17,7%, ενώ το “με καμία πλευρά” παίρνει 49,2%.
• Η Κεντροδεξιά είναι ο πιο φιλικός χώρος στο Ισραήλ (46,1%).
• Στη Δεξιά υπερτερεί το “με καμία πλευρά” (43,4%), παρότι η στήριξη στο Ισραήλ είναι αυξημένη (36,1%).
• Τέλος, σε όσες-ους απορρίπτουν εν γένει τις ιδεολογικές τοποθετήσεις, πιο ισχυρή είναι η απάντηση με “καμία πλευρά”. (56,7%).

 

Παρατηρήσεις

• Οι πολίτες δεν φαίνεται ούτε να υιοθετούν ούτε τη φιλοϊσραηλινή στάση της κυβέρνησης, αλλά ούτε και και να κινούνται στους φιλοπαλαιστινιακούς τόνους της εποχής Παπανδρέου.
• Πρέπει βέβαια να σημειωθεί ότι η ερώτηση αφορά τον συγκεκριμένο εν εξελίξει πόλεμο και όχι γενικά τα δικαιώματα των Παλαιστινίων ή τις συμμαχίες της χώρας μας.
• Οι ψηφοφόροι της Αριστεράς διατηρούν την παραδοσιακή φιλοπαλαιστινακή στάση του χώρου τους.
• Οι ψηφοφόροι της ΝΔ κρατάνε σε αυτό το ερώτημα “φιλοδυτική” στάση, όπως ακριβώς κάνουν και με την Ουκρανία. Ωστόσο, σε αυτήν την κατηγορία πολιτών η υποστήριξη στο Ισραήλ υπολείπεται κατά 20 μονάδες αυτής στην Ουκρανία (43,7% έναντι 63,5%).
• Οι ψηφοφόροι της Ακροδεξιάς διαφοροποιούνται από αυτούς της ΝΔ, αφού υποστηρίζουν πλειοψηφικά το “με καμία πλευρά”.

Ουκρανία – Ρωσία

 Στο ερώτημα “Στον πόλεμο μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας, εσείς προσωπικά με ποια πλευρά αισθάνεστε πιο κοντά;”, οι απαντήσεις ήταν οι εξής:

• Με καμία από τις δύο 42,3%.
• Με την πλευρά της Ουκρανίας 35,3%.
• Με την πλευρά της Ρωσίας 17,9%.

Τα γενικά αποτελέσματα δεν έχουν σημαντικές διαφοροποιήσεις ανά ηλικιακή κατηγορία, με εξαίρεση την ηλικιακή κατηγορία 17-24 όπου η απάντηση “με την πλευρά της Ουκρανίας” υπερτερεί του “με καμία από τις δύο” (42,2% έναντι 34,2%). Δεν έχουμε επίσης σοβαρή διαφοροποίηση στις μορφωτικές και γεωγραφικές κατηγορίες.

Διαφοροποιήσεις παρατηρούνται στις κατηγοριοποιήσεις με βάση την ψήφο στις βουλευτικές εκλογές του περασμένου Ιούνη.

Συγκεκριμένα:

• Οι ψηφοφόροι της ΝΔ έχουν σαφώς πιο φιλική στάση απέναντι στην Ουκρανία (63,5%), ενώ είναι πολύ λίγο φιλικοί στη Ρωσία (5,9%).
• Στους ψηφοφόρους του ΣΥΡΙΖΑ είναι αρκετά πιο ισχυρό από τον μέσο όρο το “με καμία πλευρά” (54,4%) και το “με τη Ρωσία” (27,5%), ενώ ένα 16% υποστηρίζει την Ουκρανία.
• Στο ΠΑΣΟΚ το “με καμία πλευρά” είναι ακριβώς στο μέσο όρο (42,8%), αλλά είναι πιο ισχυρή η υποστήριξη στην Ουκρανία (41,2%).
• Στους ψηφοφόρους του ΚΚΕ είναι πολύ πιο ισχυρό από το μέσο όρο το “με καμία πλευρά” (61,7%) και λίγο πιο ισχυρή από το μέσο όρο η υποστήριξη στη Ρωσία (22,4%)
• Οι ψηφοφόροι των Σπαρτιατών είναι μακράν οι πιο υποστηρικτικοί στη Ρωσία (60,8%).
• Από κοντά και οι ψηφοφόροι της Ελληνικής Λύσης με 51,9%.
• Οι B, διαφοροποιούνται αφού ναι μεν η υποστήριξη στη Ρωσία είναι πάνω από τον μέσο όρο (30,8%), αλλά η πλειοψηφική απάντηση είναι “με καμία πλευρά” (52,4%).
• Οι απαντήσεις των ψηφοφόρων της Πλεύσης Ελευθερίας είναι αρκετά κοντά στον μέσο όρο.

Με βάση τον ιδεολογικό αυτοπροσδιορισμό τα αποτελέσματα έχουν ως εξής:

• Η πλειοψηφική απάντηση στην Αριστερά είναι το με “καμία πλευρά” με 56,9%.
• Ανάλογες είναι οι απαντήσεις στην Κεντροαριστερά όπου το “με καμία πλευρά” παίρνει 48%.
• Στο Κέντρο είναι πιο ισχυρή η φιλοουκρανική στάση (46%).
• Η Κεντροδεξιά είναι ο πιο φιλικός χώρος στην Ουκρανία (58,6%).
• Στη Δεξιά υπερτερεί επίσης η στήριξη στην Ουκρανία (44,3%).
• Τέλος, σε όσες-ους απορρίπτουν εν γένει τις ιδεολογικές τοποθετήσεις, πιο ισχυρή είναι η απάντηση με “καμία πλευρά” (46,9%).

Παρατηρήσεις

 

• Η Ελλάδα δεν φαίνεται να ακολουθεί το γενικό ευρωπαϊκό ρεύμα της πλειοψηφικής στήριξης στην Ουκρανία, αφού η πιο δημοφιλής απάντηση είναι το “με καμία πλευρά”. Ωστόσο, η στήριξη στην Ουκρανία είναι ισχυρή, κυρίως λόγω της στάσης των ψηφοφόρων της Νέας Δημοκρατίας.
• Τα ευρήματα της έρευνας δεν επιβεβαιώνουν την εκτίμηση ότι η ελληνική κοινωνία υιοθετει φιλορωσική στάση.
• Διαψεύδεται επίσης ότι οι πολίτες που πρόσκεινται στην Αριστερά, κρατάνε ιδιαίτερα φιλορωσική στάση.
• Είναι αξιοσημείωτη η φιλορωσική σταση των ψηφοφόρων της Ακροδεξιάς, οι οποίοι σε αυτό το πεδίο διαφοροποιούνται πολύ από τους ψηφοφόρους της ΝΔ. Να σημειωθεί επίσης η διαφοροποίηση των ψηφοφόρων της Νίκης από αυτούς των Σπαρτιατών και της Ελληνικής Λύσης.
•  
  

  Γενικές παρατηρήσεις

  • Φαίνεται ότι η πιο ισχυρή τάση μέσα στην κοινωνία είναι αυτή που δεν στηρίζει καμία πλευρά στους δύο εν εξελίξει πολέμους. Ωστόσο, δεν είναι οι ίδιοι εκείνοι που απαντάνε “με καμία πλευρά” στις δύο ερωτήσεις.
  • Η ακριβής εξήγηση της στάσης των πολιτών απαιτει περαιτέρω ποιοτική έρευνα. Ωστόσο, δεν είναι παράλογο να διατυπώσουμε την εκτίμηση ότι συνιστά τοποθέτηση υπέρ της ειρήνης και της σταθερότητας, έκφραση αξιακής αποστασιοποίησης από τους εμπόλεμους ή ακόμα και αδιαφορίας για όσα συμβαίνουν πέρα από το πεδίο της καθημερινής εμπειρίας.
  • Στις απαντήσεις των ερωτώμενων αναδύεται ως ένα βαθμό ο άξονας Αριστερά/Δεξιά, υπό το μορφή της στάσης απέναντι στις φιλοδυτικές δυνάμεις (Ουκρανια, Ισραήλ). Ωστόσο, δεν προκύπτουν αυτόματες ταυτίσεις ούτε με τους συμμάχους ούτε με τους αντιπάλους της Δύσης.
  • Καταγράφεται διαφορετική συμπεριφορά των ψηφοφόρων της Ακροδεξιάς από αυτούς της ΝΔ.
   
   Το pdf με την έρευνα της aboutpeople είναι διαθέσιμο εδώ.
•  Πηγή
  

Γεράσιμος Μοσχονάς για τις εξελίξεις στον ΣΥΡΙΖΑ ΠΣ

Ο Γεράσιμος Μοσχονάς είναι καθηγητής Συγκριτικής Πολιτικής Ανάλυσης στο Πάντειο Πανεπιστήμιο.

 

Συνέντευξη στο Kontra channel 25-10-23 

Και Εβραίος και ναζί; Και όμως, γίνεται…

 Του Θέμη Τζήμα

    Για τον ναζισμό έχουμε γράψει σε αρκετές περιπτώσεις. Γράφουμε διότι είμαστε της άποψης ότι ο φασισμός-ναζισμός αποτελεί ένα φαινόμενο και του παρόντος, όχι μόνο του παρελθόντος. Το γεγονός ότι είναι φαινόμενο παροντικό, μάλιστα δε φαινόμενο υπό «επιστράτευση» και σήμερα προέκυπτε με αρκετά μεγάλη καθαρότητα ήδη από την εντατική προσπάθεια ιστορικού αναθεωρητισμού, με κύριο στόχο τη σχετική του αθώωση του ναζισμού δια της εξίσωσής του με τον κομμουνισμό.

 

    Με την έναρξη της ρωσικής επιχείρησης στην Ουκρανία το ζήτημα αναθερμάνθηκε, με δεδομένο ότι αρκετά τα επίλεκτα ιδίως σώματα του ουκρανικού στρατού ήταν δεδηλωμένα ναζιστές. Όταν η Ρωσία κατέδειξε το προφανές της παρουσίας του ναζισμού στην Ουκρανία (κάτι το οποίο μέχρι το Φεβρουάριο του 2022 γραφόταν και στη Δύση, έως ότου επιβλήθηκε πλήρης λογοκρισία) ένα από τα επιχειρήματα που επικαλέστηκαν οι συνήγοροι του Κιέβου ήταν ότι ένας Εβραίος πρόεδρος (ο Ζελένσκι) δε θα μπορούσε να στηρίζει ναζί. Το επιχείρημα βέβαια, καλού-κακού συμπληρώθηκε με το ότι οι ναζί δεν ήταν και τόσο… ναζί τελικώς, είτε μιλούμε για τους σημερινούς, είτε για εκείνους του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου.

    Η νέα φάση της όξυνσης του πολέμου στη Μέση Ανατολή, εξαιτίας της ισραηλινής κατοχής μεταξύ άλλων πολλών ζητημάτων, μας φέρνει μπροστά και στο παραπάνω θέμα: γίνεται να είναι κανείς και Εβραίος και ναζί ταυτοχρόνως; Η απάντηση με βάση τα όσα λένε και κάνουν οι υπουργοί του Ισραήλ είναι φυσικά ναι. Ίσως αυτό δεν είναι τόσο νέο, όμως είναι για πρώτη φορά τόσο ξεκάθαρο. Η πολιτική του Ισραήλ μετά την ταπείνωσή του από την παλαιστινιακή αντίσταση είναι απερίφραστα ναζιστικού τύπου. Αντιγράφει όλα τα ναζιστικά μέσα ένα προς ένα.

• Συλλογική τιμωρία της Γάζας και όλων των Παλαιστινίων παντού.
• Προσπάθεια απανθρωποποίησης των Παλαιστινίων εν γένει και στη βάση της φυλής τους («ανθρώπινα ζώα»).
• Απάρνηση της ίδιας της παλαιστινιακής ταυτότητας, με την ποινικοποίηση των διαδηλώσεων αλληλεγγύης ή της εμφάνισης παλαιστινιακής σημαίας στην Ευρώπη.
• Εκστρατεία εθνοκάθαρσης που εξελίσσεται σε γενοκτονία στη Γάζα μέσα από τη διακηρυγμένη προσπάθεια καταστροφής κάθε πολιτικής υποδομής («η Γάζα θα γίνει περιοχή χωρίς κτίρια»), μέσα από τη συλλογική πείνα, δίψα, στέρηση τροφής, φαρμάκων και ενέργειας. Αυτήν την τακτική, οι ναζί την είχαν αντιγράψει από τους παλαιούς αποικιοκράτες της Δύσης.
• Αξιοποίηση των γκεμπελικών τακτικών τερατώδους προπαγάνδας (φήμες για 40 αποκεφαλισμένα μωρά παρότι μέχρι σήμερα δεν έχει δοθεί κανένα τέτοιο ντοκουμέντο στη δημοσιότητα).
• Διακηρυγμένη άρνηση τήρησης του δικαίου και των εθίμων του πολέμου λόγω της φύσης του αντιπάλου: «Καταργήσαμε όλους τους κανόνες του πολέμου. Οι στρατιώτες μας δεν θα θεωρηθούν υπεύθυνοι για τίποτα. Δεν θα υπάρξουν στρατιωτικά δικαστήρια», δήλωσε ο Ισραηλινός υπουργός Άμυνας. «Ο αγώνας θα είναι πολύ διαφορετικός από τον αγώνα στη Δύση. Στην Ανατολή… Δεν υπάρχει χώρος για στρατιωτικά δικαστήρια. Οι διοικητές των μονάδων πρέπει να γνωρίζουν ποιος είναι ο σκοπός…» δήλωνε ο Χίτλερ το 1940.

    Το Ισραήλ έχει πάρει όλο το εγχειρίδιο της εθνοκάθαρσης και το υλοποιεί βήμα προς βήμα. Η εβραϊκότητα ουδόλως σε προστατεύει από το δηλητήριο του φασισμού-ναζισμού. Τούτο διότι ο φασισμός-ναζισμός δεν είναι εξωτερικός της «δυτικότητας» ή πολύ περισσότερο αντίθετος με αυτήν, αλλά θεμέλιό της. Όταν δε, αναφερόμαστε σε «δυτικότητα» εννοούμε το συνδυασμό αποικιακής πολιτικής και λατρείας της ανεξέλεγκτης ισχύος επί του φυσικού και ανθρωπογενούς περιβάλλοντος. Αυτή η ειδική κατάσταση, η οποία αναπτύχθηκε στις παλαιές και νεότερες αποικιακές δυνάμεις περνά αναγκαστικά μέσα από την απανθρωποποίηση του «άλλου» ανθρώπου και ο υψηλότερος βαθμός απανθρωποποίησης είναι ο φασισμός-ναζισμός. Το ότι στράφηκε και εναντίον των Εβραίων σημαίνει ότι στο σημερινό Ισραήλ είναι δύσκολο να εντοπιστεί με την ίδια ακριβώς ονομασία, αλλά καθόλου δύσκολο να βρεθεί με το ίδιο ακριβώς περιεχόμενο και με την ονομασία του Σιωνισμού. Παρεμπιπτόνως, σηματοδοτεί ένα ρήγμα (αθεράπευτο) μεταξύ Εβραϊσμού και Σιωνισμού-κράτους του Ισραήλ το οποίο ως σχέδιο της Δύσης και προκεχωρημένο φυλάκιο αυτής, έχει καταντήσει η πιο επιθετική και επομένως ανοιχτά φασιστική εκδοχή Δύσης.

    Το ζήτημα όμως δεν αφορά μόνο το Ισραήλ: η έννοια της «Δύσης» (έννοια βαθιά αντιεπιστημονική όπως και η έννοια της «Ανατολής» άλλωστε) περιγράφει στην πραγματικότητα ένα αίσθημα ανωτερότητας και καταπίεσης του «άλλου». Ένα αντεστραμμένο, αρνητικό, «ηρωικό» πρότυπο, ταγμένο στην καταστροφή και στην υποταγή του άλλου.

    Όταν μάλιστα παρακμάζει αποδεικνυόμενη ανίσχυρη, τότε καθίσταται όχι διαλλακτική, αλλά περισσότερο επιθετική αγκαλιάζοντας το φασισμό-ναζισμό ανοιχτά. Επιστρατεύοντάς τον. Δεν είναι τυχαίο ότι κορυφώθηκαν τα φαινόμενα αυτά σε δύο δυτικές χώρες ως απέλπιδα προσπάθεια αναστροφής της διεθνοπολιτικής παρακμής τους, μετά τον «Μεγάλο Πόλεμο».

    Στη σημερινή της παρακμή, η «δυτικότητα» προστρέχει στο φασισμό. Δεν μπορεί άλλωστε να πείσει αλλιώς τους πολίτες της να σκοτωθούν, προκειμένου οι ολιγαρχικές της ελίτ να συνεχίσουν να προσπαθούν να λεηλατούν τον υπόλοιπο κόσμο. Εξ ου και γίνεται να είσαι και Εβραίος και ναζιστής.

Πηγή 

ΑΝΔΡΕΑΣ ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ-ΓΙΑΣΕΡ ΑΡΑΦΑΤ: ΔΥΟ ΦΙΛΟΙ ΠΟΥ ΑΠΟΚΑΛΟΥΝΤΑΝ “ΑΔΕΡΦΙΑ”

 Του Κώστα Μανιάτη

Συνέντευξη με τον με τον Χρύσανθο Τάσση, Επίκουρο Καθηγητή του τμήματος Κοινωνικής Πολιτικής του ΔΠΘ αλλά και συγγραφέα του βιβλίου “ΠΑΣΟΚ: Η άνοδος και η πτώση ενός ηγεμονικού κόμματος”

Μία αναδρομή στην ιστορική σχέση των δύο ηγετών από τα τέλη της δεκαετίας του ’60, το ΠΑΚ, τα επεισόδια του 1982 και την τελευταία τους συνάντηση έναν μήνα πριν τον θάνατο του Ανδρέα Παπανδρέου.

Ανδρέας Παπανδρέου και Γιάσερ Αραφάτ συναντήθηκαν για πρώτη φορά “στα τέλη της δεκαετίας του ‘60 σε μια βάση Παλαιστινίων ανταρτών κοντά στα σύνορα της κατεχόμενης Παλαιστίνης”. Η πληροφορία αυτή μας έρχεται από τον ίδιο τον Αραφάτ, μέσω της επιστολής που συνέταξε το 1996 για να αποχαιρετήσει τον “φίλο και αδερφό του”, που μόλις είχε φύγει απ’ τη ζωή.

Περισσότερες λεπτομέρειες για εκείνη τη συνάντηση δεν γνωρίζουμε. Γνωρίζουμε όμως τι ακολούθησε τις επόμενες δεκαετίες και τι ήταν αυτό που έφερε κοντά τους δύο ηγέτες -και κυρίως- τους δύο λαούς.

1968-1974: Η ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΑΝΔΡΕΑ

Το 1968 στη Στοκχόλμη ο Παπανδρέου θα ιδρύσει το ΠΑΚ, την αντιστασιακή οργάνωση που θα εξελισσόταν στο ΠΑΣΟΚ. Σύμφωνα με τον Χρύσανθο Τάσση, Επίκουρο Καθηγητή του τμήματος Κοινωνικής Πολιτικής του ΔΠΘ αλλά και συγγραφέα του βιβλίου “ΠΑΣΟΚ: Η άνοδος και η πτώση ενός ηγεμονικού κόμματος”, το ΠΑΚ θα περάσει από δύο διαφορετικές φάσεις που έχουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για όποιον θέλει να κατανοήσει την προσέγγιση Παπανδρέου-Αραφάτ.

“Από το ‘68 έως το ‘71, ο Παπανδρέου θεωρεί ότι ο αγώνας της Ελλάδας είναι εθνικοαπελευθερωτικός κατά της δικτατορίας και ελπίζει ότι η δυτική Ευρώπη και οι ΗΠΑ θα ασκήσουν πιέσεις για να ρίξουν τη χούντα”, μας λέει ο κ. Τάσσης. “Όταν όμως αρχίζει τις επαφές και τις επισκέψεις του σε διάφορες χώρες, όπως πχ στις ΗΠΑ, καταλαβαίνει ότι κάτι τέτοιο δεν είναι πιθανό”.

Και έτσι περνάμε στη δεύτερη φάση, της ριζοσπαστικοποίησης, εκεί που δημιουργούνται οι κατάλληλες συνθήκες για να ξανασυναντηθούν οι τροχιές των δύο ηγετών.

EUROKINISSI

“Από το 1971 και μετά, όταν και το SPD του κόβει την χρηματοδότηση, υιοθετεί τη νεομαρξιστική θεωρία της εξάρτησης”, συνεχίζει ο κ. Τάσσης. “Αυτή η θεωρία, χωρίζει τον κόσμο σε δύο μεγάλες κατηγορίες: στις πλούσιες μητροπόλεις και στις υπανάπτυκτες περιφέρειες. Οι πλούσιες χώρες είναι πλούσιες και γίνονται πλουσιότερες γιατί εκμεταλλεύονται τις φτωχότερες χώρες της περιφέρειας. Επομένως, μόνο η αποσύνδεση μεταξύ τους μπορεί να σταματήσει αυτό το σύστημα της εξάρτησης”.

Είναι προφανές ότι το ΠΑΚ κατατάσσει την Ελλάδα στις χώρες της περιφέρειας και προτείνει την αποδέσμευση από οποιανδήποτε στρατιωτική και οικονομική σχέση με τον καπιταλισμό, τον ιμπεριαλισμό και τις ΗΠΑ.

Έτσι από το ‘71 μέχρι το ‘74, η οργάνωση του Παπανδρέου ριζοσπαστικοποιείται και οι απαρχές της ουσιαστικής σχέσης μεταξύ των δύο αντρών εντοπίζονται στην πραγματικότητα κάπου εκεί. Χρονικά, πρόκειται για την περίοδο που θρυλείται ότι κάποια στελέχη του ΠΑΚ εκπαιδεύτηκαν σε στρατόπεδα μαχητών της Οργάνωσης για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης (ΟΑΠ), θεωρώντας ότι η πτώση της δικτατορίας θα ερχόταν με τον ένοπλο αγώνα.

“Στο ΠΑΣΟΚ υπήρχε η συζήτηση της ένοπλης πάλης το ‘70, για να μην πω ότι υπήρχαν ψήγματα καυτής της συζήτησης και τη δεκαετία του ‘80. Αυτό μπορεί να το δει κανείς ακόμα και στο βιβλίο του Κουφοντίνα”, συνεχίζει ο κ. Τάσσης.

Ποια είναι όμως η σχέση των δύο αντρών με το τέλος της δικτατορίας; Πυκνώνουν οι επαφές τους; Μήπως συγκλίνουν ιδεολογικά ακόμη περισσότερο; Ο ίδιος ο Αραφάτ θα γράψει πολλά χρόνια αργότερα:

“Οι συναντήσεις μας και οι επαφές μας συνεχίστηκαν σε όλη τη διάρκεια των επόμενων χρόνων και σφυρηλατήθηκε ανάμεσά μας μια στενή και βαθιά φιλία. Η προσωπική μας σχέση οδήγησε και σε μια περαιτέρω εδραίωση της αγωνιστικής σχέσης μεταξύ της υπόλοιπης ηγεσίας των δύο κινημάτων μας και των δύο λαών μας. Στη δεκαετία του ‘70 εδραιώθηκαν οι σχέσεις μεταξύ των εργατικών συνδικάτων, των φοιτητικών οργανώσεων, των δημοσιογραφικών ενώσεων και των συλλόγων των συγγραφέων της Παλαιστίνης και της Ελλάδας”.

Το ΠΑΣΟΚ εκείνη την περίοδο είναι ενάντιο σε οποιαδήποτε μορφή σχέσεων με το Ισραήλ. Το θεωρεί ως την αιχμή του δόρατος του ιμπεριαλισμού των ΗΠΑ στην περιοχή, ως “το κράτος το οποίο το έχουν εκεί επίτηδες για να ελέγχουν τη Μέση Ανατολή. Δεν είναι εναντίον του με την έννοια του αντισημιτισμού”, σε αυτό είναι κάθετος ο κ. Τάσσης. “Είναι εναντίον του γιατί αντιλαμβάνεται την παρουσία αυτού του κράτους ως την επιτομή του αμερικανικού ιμπεριαλισμού. Είναι εντελώς διαφορετικό αυτό”.

Πάντως αργότερα, το 1982 σε συνέντευξή του στο CBS, ο Ανδρέας Παπανδρέου θα υποστηρίξει ότι και η Παλαιστίνη αλλά και το Ισραήλ θα πρέπει να έχουν τα δικά τους κράτη στην περιοχή.

1981: Ο ΑΡΑΦΑΤ ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ ΜΕ ΤΙΜΕΣ ΑΡΧΗΓΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ

Στις 18 Οκτωβρίου του 1981 το ΠΑΣΟΚ θα ανέλθει στην εξουσία. Σύμφωνα με τον Γιάννη Βούλγαρη και το βιβλίο του “Η Ελλάδα της μεταπολίτευσης 1974-1990”, η χώρα μας τότε θα γίνει “η πρώτη της Ευρώπης που αναβάθμισε σε επίσημη διπλωματική αποστολή το γραφείο της Οργάνωσης για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης (ΟΑΠ) στην Ελλάδα. Λίγο αργότερα, ο αρχηγός της ΟΑΠ, Γιάσερ Αραφάτ, γνώρισε τιμές αρχηγού κράτους επισκεπτόμενος την Αθήνα (14 Δεκεμβρίου 1981)”.

Ο ίδιος ο Αραφάτ θα πει για τότε: “Την ίδια νύχτα που ανακοινώθηκε η νίκη του ΠΑΣΟΚ στις βουλευτικές εκλογές, το 1981, ο Ανδρέας Παπανδρέου μου απηύθυνε επίσημη πρόσκληση να επισκεφθώ την Ελλάδα. Εγώ ανταποκρίθηκα στην πρόσκληση του αδελφού μου, του φίλου μου και συναγωνιστή μου, τον Δεκέμβρη του 1981. Και έτσι ήμουν ο πρώτος ξένος ηγέτης που είχα την τιμή να επισκεφθώ την Ελλάδα μετά τη νίκη του ΠΑΣΟΚ το 1981”.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Γιατί όμως ο Παπανδρέου δεν φοβήθηκε τις αντιδράσεις των υπόλοιπων ευρωπαϊκών χωρών και των ΗΠΑ;

“Ήταν διαφορετικό το πλαίσιο τη δεκαετία του ‘80, αφενός γιατί υπήρχε το κομμουνιστικό στρατόπεδο και αφετέρου γιατί η χώρα δεν ήταν τόσο δεμένη με την ΕΟΚ, και έτσι μπορούσε να κάνει ελιγμούς μέσα στους κόλπους της. Ο Παπανδρέου το είχε κάνει και με την άρνησή του να καταδικάσει την κατάρριψη ενός νοτιοκορεατικού Jumbo από τους Σοβιετικούς όπως και με την άρνηση του να εναντιωθεί στον Πολωνό στρατηγό Βόιτσεχ Γιαρουσέλσκι που κήρυξε στρατιωτικό νόμο στη χώρα του.

Ο Παπανδρέου πίστευε ότι όσον αφορά την εξωτερική πολιτική, θα πρέπει να κρατάς διαπραγματευτικά χαρτιά στα χέρια σου”.

Η προσέγγισή του Παπανδρέου όμως με τον αραβικό κόσμο εν γένει στηριζόταν και σε κάτι ακόμα: στις προσδοκίες του για επενδύσεις. Γνωρίζοντας ο ίδιος καλά το διεθνές περιβάλλον και βλέποντας πόσο περιοριστικό ήταν για τις επενδύσεις, μετά και τις δύο πετρελαϊκές κρίσεις της δεκαετίας του ‘70, προχώρησε σε μια σειρά από επαφές με χώρες όπως τη Συρία, τη Σαουδική Αραβία και φυσικά τη Λιβύη του Καντάφι. Αυτές οι επενδύσεις όμως δεν θα έρχονταν ποτέ

1982: Η ΕΛΛΑΔΑ ΣΩΖΕΙ ΤΟΝ ΑΡΑΦΑΤ

Τον Ιούνιο του 1982 και ενώ ο εμφύλιος πόλεμος στον Λίβανο μαινόταν, το Ισραήλ εισέβαλε στην αραβική χώρα, χτυπώντας εγκαταστάσεις και βάσεις της Οργάνωσης για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης. Η επιχείρηση “Ειρήνη στη Γαλιλαία” πήγαινε πολύ καλά για τους Ισραηλινούς και τον Αύγουστο τα στρατεύματα τους μπήκαν στη Βηρυτό. Η διεθνής κοινότητα θα επέμβει, η ειρηνευτική δύναμη θα αποκλιμακώσει την κατάσταση και οι Παλαιστίνιοι θα αποδεχτούν την αποχώρηση των μαχητών τους.

Στις 30 Αυγούστου στο λιμάνι της Τρίπολης θα φτάσουν πέντε ελληνικά καράβια έτοιμα να παραλάβουν 3.000 μαχητές, περίπου 700 γυναικόπαιδα και τον ίδιον τον Γιάσερ Αραφάτ. Ο Ανδρέας Παπανδρέου θα υποδεχτεί ο ίδιος τον ηγέτη των Παλαιστινίων στο Φάληρο και θα παραχωρήσουν από κοινού συνέντευξη Τύπου στη Μεγάλη Βρετάνια. Η στάση της Ελλάδας θα προκαλέσει παγκόσμια αίσθηση.

“Η πρόσκληση αυτή του Ανδρέα Παπανδρέου, τη στιγμή που βρισκόμασταν στην πολιορκημένη και συνεχώς βομβαρδιζόμενη Βηρυτό, αναπτέρωσε το ηθικό μας και αγαλλίασε την ψυχή μας”, θα γράψει αργότερα ο Αραφάτ. “Και πράγματι αποχωρήσαμε από τη Βηρυτό με προορισμό την Ελλάδα, αποδεικνύοντας έτσι για άλλη μια φορά την αληθινή φιλία και το βάθος της σχέσης που συνδέει την Παλαιστίνη και την Ελλάδα.

Στο λιμάνι του Πειραιά μας υποδέχτηκε ο ηγέτης Παπανδρέου με τους υπουργούς της κυβέρνησής του και ένα τεράστιο πλήθος Ελλήνων. Σε εκείνη την υποδοχή ο Ανδρέας Παπανδρέου με τύλιξε με τη ζεστασιά, την αγάπη και τη φιλία του. Με έκανε να νιώθω ότι η Ελλάδα είναι πατρίδα μου και οι Έλληνες είναι η οικογένειά μου και συμπατριώτες μου. Εκείνη τη μέρα με ρώτησαν οι δημοσιογράφοι γιατί διάλεξα την Αθήνα. Τους απάντησα: “Διαλέξαμε την πιο κοντινή αραβική πρωτεύουσα.

(…) Ο Παπανδρέου είχε δηλώσει τότε ότι η Ελλάδα στέκεται στο πλευρό μας. Οργάνωσε αμέσως μια εκστρατεία για την αποστολή ιατροφαρμακευτικής βοήθειας στους πολιορκημένους μαχητές μας. Στην εκστρατεία εκείνη βοήθησαν όλα τα ελληνικά πολιτικά κόμματα και ολόκληρος ο ελληνικός λαός. Τα ελληνικά νοσοκομεία υποδέχτηκαν πολλούς αντάρτες μας που τραυματίστηκαν στη μάχη για την υπεράσπιση της Βηρυτού”.

Στην Ελλάδα ξεσπούν διαδηλώσεις υπέρ των Παλαιστινίων αλλά η Δύση θα πιέσει και τελικά ο Αραφάτ δεν θα μείνει για πάνω από 24 ώρες σε ελληνικό έδαφος, ούτε οι Παλαιστίνιοι μαχητές θα μεταφερθούν σε κάποιο ελληνικό νησί όπως ήθελε ο Παλαιστίνιος ηγέτης. Την επόμενη ημέρα θα αναχωρήσει με ειδική πτήση για την Τυνησία από το αεροδρόμιο της Αθήνας, με τον τότε υπουργό Εξωτερικών Κάρολο Παπούλια να τον αποχαιρετά.

Εντούτοις, στις 16 Σεπτεμβρίου θα γραφόταν μία από τις πιο μαύρες σελίδες της ανθρώπινης ιστορίας: η σφαγή της Σάμπρα και της Σατίλα. Λιβανέζοι παραστρατιωτικοί θα μπουν στα προσφυγικά καμπ των Παλαιστινίων, τα οποία υποτίθεται ότι φυλάσσονταν από Ισραηλινούς και υπό την ανοχή τους -και την καθοδήγησή τους κατ’ άλλους- θα σφάξουν κάπου μεταξύ 2.500 και 3.500 αμάχων.

ΤΑ ΕΠΟΜΕΝΑ ΧΡΟΝΙΑ

Ο Αραφάτ θα έρθει πάλι στην Ελλάδα τον Μάιο του 1984, ως προσκεκλημένος στο πρώτο συνέδριο του ΠΑΣΟΚ. Επίσημοι προσκεκλημένοι ήταν και η χήρα του Σαλβαδόρ Αλιέντε, Ορτένσια Μπούσι αλλά και εκπρόσωποι του Φιντέλ Κάστρο.

Μάλιστα ο Γιάννης Βούλγαρης γράφει ότι “ο Ανδρέας Παπανδρέου παρουσιάστηκε μαζί με τον Γιάσερ Αραφάτ, υπό τους ήχους του γνωστού συνθήματος της πρώτης μεταπολιτευτικής περιόδου ‘Ελλάδα-Κύπρος-Παλαιστίνη, Αμερικάνος δεν θα μείνει’”.

Με την Ορτένσια Μπούσι στο συνέδριο του ΠΑΣΟΚ SARIS/AP PHOTO

Ο Γιάσερ Αραφάτ θα συνεχίσει να επισκέπτεται τη χώρα μας αλλά από εδώ και πέρα οι σχέσεις του ΠΑΣΟΚ με την Οργάνωση για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης θα έχουν έναν κυρίως συμβολικό χαρακτήρα. “Ουσιαστικά μόνο στο επίπεδο της ρητορείας θα συνεχιστούν”, μας λέει ο Χρύσανθος Τάσσης.

Το ΠΑΣΟΚ απομακρύνεται από τον αραβικό κόσμο όταν βλέπει ότι οι επενδύσεις δεν έρχονται και ότι αντίθετα, τα λεφτά πλέον ρέουν από την ΕΟΚ.

“Όταν από την 1η Ιανουαρίου του 1986 τα Μεσογειακά Ολοκληρωμένα Προγράμματα (ΜΟΠ), τα οποία αργότερα τα μάθαμε ως πακέτα Ντελόρ, ξεκίνησαν να έρχονται, ενώ απ’ την άλλη τα χρήματα από τις αραβικές χώρες δεν έφτασαν ποτέ, αλλάζει στρατηγική το ΠΑΣΟΚ και γίνεται περισσότερο ευρωπαϊκό”.

Με την κατάρρευση του σοσιαλισμού, θα συντελεστεί και η στρατηγική αλλαγή της χώρας με την ενθάρρυνση των ΗΠΑ, όπου πλέον θα μπει σε μία διαδικασία σύσφιξης των σχέσεων με το Ισραήλ και την Αίγυπτο.

“Η Ελλάδα άρχισε να έχει διπλωματικές σχέσεις με το Ισραήλ με την κυβέρνηση του Μητσοτάκη το 1990”, μας λέει ο κ. Τάσσης. “Δεν υπήρχε καν πρεσβεία του Ισραήλ στην Ελλάδα μέχρι τότε”.

1996: Η ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ

Στις 21 Μαΐου του 1996, η επίσκεψη του Αραφάτ στην Εκάλη θα φέρει πάλι δεκάδες κάμερες έξω απ’ το σπίτι του Παπανδρέου. Στην σημείωση ενός δημοσιογράφου αν γνωρίζει ότι ήταν ο πρώτος ξένος ηγέτης που επισκέφτηκε τον Παπανδρέου μετά την έξοδό του απ’ το νοσοκομείο, η απάντηση του Αραφάτ θα είναι αφοπλιστική:

“Πρώτα από όλα δεν είμαι ξένος, είναι αδελφός μου! Και είμαι πολύ ικανοποιημένος που είχα την ευκαιρία να τον δω σε αυτή την καλή κατάσταση”.

Λίγα λεπτά νωρίτερα, θα του πλέξει το εγκώμιο λέγοντας στους συνωστισμένους δημοσιογράφους:

“Είμαι πολύ ευτυχής που είδα τον παλιό μου φίλο, τον φίλο του παλαιστινιακού λαού σε αυτήν την άριστη κατάσταση. Ευχαριστώ τον Θεό από μέσα από την καρδιά μου που τον βρήκα σε αυτήν υγιή κατάσταση του εύχομαι μακροζωία, υγεία παντοτινή να ολοκληρώσει την αποστολή του.

Δεν είναι μόνο Έλληνας ηγέτης, είναι ένας παγκόσμιος ηγέτης”.

Αργότερα, όταν ο Παπανδρέου θα φύγει απ’ τη ζωή, ο Αραφάτ θα τον αποχαιρετήσει με ένα μακροσκελέστατο κείμενο υπό τον τίτλο: “Ένας ηγέτης που τον έλεγαν Ελλάδα”. Θα τον αποκαλέσει ξανά “αδερφό του” και θα θυμηθεί για την τελευταία τους συνάντηση:

“Τον βρήκα σε πλήρη πνευματική διαύγεια. Με ρώτησε για την ειρηνευτική διαδικασία και για την ανοικοδόμηση του παλαιστινιακού κράτους. Θυμάμαι ότι μου εξέφρασε την ανησυχία του για την καθυστέρηση της ειρηνευτικής διαδικασίας. Μου δήλωσε ότι ήταν βέβαιος για τη νίκη του παλαιστινιακού λαού στον δίκαιο αγώνα του για την απελευθέρωση της πατρίδας του και για την ίδρυση του ανεξάρτητου παλαιστινιακού κράτους με πρωτεύουσα την Ιερουσαλήμ.

Του ευχήθηκα ταχεία ανάρρωση και του είπα ότι επιθυμούσα πολύ να μας επισκεφθεί στην Ιερουσαλήμ και στη Βηθλεέμ. Ο Παπανδρέου γέλασε και μου είπε: ‘Η καρδιά μου είναι μαζί σας. Μην ανησυχείτε. Οι Έλληνες είναι πιστοί φίλοι των Παλαιστινίων’.

© 1996 ΑΠΕ

Και τον αποχαιρέτησα για τελευταία φορά. Με τον θάνατό του έχασα έναν πιστό φίλο, έναν γενναίο συναγωνιστή και οι Έλληνες έχασαν ένα άνδρα που ήταν η προσωποποίηση της πολιτισμένης και θαρραλέας Ελλάδας.

2001: “Πλατεία Ανδρέα Παπανδρέου στην Παλαιστίνη”

Πέντε χρόνια αφότου ο Ανδρέας Παπανδρέου έχει φύγει απ’ τη ζωή, ο Γιάσερ Αραφάτ θα βρεθεί ξανά στην Αθήνα. Με τον Γιώργο Παπανδρέου και τον Γρηγόρη Νιώτη στο πλευρό του (υπουργός και υφυπουργός Εξωτερικών αντίστοιχα), θα περάσει την είσοδο του ΟΑΚΑ, και κάτω απ’ τα χειροκροτήματα 6.500 ανθρώπων θα αναγκάσει τον Κώστα Σκανδαλίδη να διακόψει -πρόθυμα- την ομιλία του. Θα κάνει μία στάση μπροστά στη Δήμητρα Λιάνη Παπανδρέου, θα τη φιλήσει και στο πρώτο σκαλί του πάνελ θα δει έναν γελαστό Κώστα Σημίτη να τον καλωσορίζει στο 6ο συνέδριο του ΠΑΣΟΚ.

Οι σύνεδροι δεν έχουν σταματήσει τις επευφημίες, θέλουν να ακούσουν τον ιστορικό ηγέτη των Παλαιστινίων, δεν τους αρκεί να τον βλέπουν να στέκεται ανάμεσα στη μέλη της εκτελεστικής επιτροπής -τα οποία επίσης ασπάστηκε ένα ένα. Ο Κώστας Σκανδαλίδης θα δώσει τη θέση του στον πρωθυπουργό, κι εκείνος, αφού πλέξει το εγκώμιο του Αραφάτ, θα κάνει ένα βήμα πίσω, παραχωρώντας το μικρόφωνο στον 72χρονο Παλαιστίνιο.

“Ο λαός μου μού ανέθεσε να σας μεταφέρω ένα μήνυμα αγάπης και φιλίας και ένα ‘ευχαριστώ’ για την αληθινή υποστήριξη που μας προσφέρατε όλα αυτά τα χρόνια”, θα πει, χωρίς να ξεχνά και τη βοήθεια που του πρόσφερε ο Ανδρέας Παπανδρέου το 1982. “Τότε έφτασα στην καλή ελληνική γη όπου βρήκα εκείνη την αξέχαστη λαϊκή υποδοχή στους Παλαιστίνιους αντάρτες”.

Μία υπόσχεση του όμως είναι αυτή που θα ξεχωρίσει. “Θα δώσουμε το όνομά του Ανδρέα Παπανδρέου σε μια κεντρική πλατεία της Παλαιστίνης αμέσως μετά την ίδρυση του παλαιστινιακού κράτους”. Στον “μεγάλο ήρωα” όπως τον είχε χαρακτηρίσει λίγα λεπτά νωρίτερα.

EUROKINISSI

Λίγο πριν κλείσουμε, ρωτάω τον κ. Τάσση αν θα μπορούσε να πει κανείς ότι όντως αυτοί οι δύο άνθρωποι ήταν φίλοι.

“Οι σχέσεις μεταξύ τους ήταν ειλικρινείς και ήταν σχέσεις αλληλεγγύης, αγάπης και αμοιβαίου σεβασμού.

Η τότε πλειοψηφία της ελληνικής κοινωνίας θεωρούσε τον Αραφάτ αρχηγό κράτους και υπήρχε πάντα μια τάση στην Ελλάδα να υποστηρίζουν εκείνους που θεωρούσαν αδικημένους. Ήταν κάτι το οποίο μας είχε κληροδοτηθεί από τους πρόσφυγες το ‘22, από τον διωγμό της εαμικής αντίστασης μετά την Κατοχή, από την καταπίεση κατά την καχεκτική δημοκρατία (1946-1967), από τη δικτατορία και από τους πολιτικούς πρόσφυγες.

Η ιστορία του 20ου ελληνικού αιώνα ταυτίζει μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του ‘90 την Ελλάδα με τις χώρες και τους λαούς οι οποίοι ήταν κυνηγημένοι. Να θυμηθούμε για παράδειγμα την αναγνώριση της γενοκτονίας των Αρμενίων από το ΠΑΣΟΚ το ‘94.

Μετά το ‘96 όμως η ελληνική κοινωνία αλλάζει ρότα και συμβολικά, και οικονομικά και ιδεολογικά. Ουσιαστικά, ξεχνάει αυτήν τη λογική και προσαρμόζεται στο δόγμα της εποχής που είναι ‘η ισχυρή Ελλάδα στην Ευρώπη’. Απ’ το ‘96 και μετά σταδιακά θεωρεί η Ελλάδα ότι είναι κομμάτι της ΕΕ, κομμάτι των ισχυρών και των μητροπόλεων που λέγαμε προηγουμένως, οπότε από εδώ και πέρα είμαστε πάντα με τους ισχυρούς και όχι με τους ηττημένους”.

Πηγή