Η Γεωπολιτική του σήμερα, 82 χρόνια μετά το Έπος των Ελλήνων του 1940 ( Εκπομπή "Αντιθέσεις" ΚρήτηTV - Γιώργος Σαχίνης)

 

 

 

 

 Video Εκπομπής 281022

 

Η εισβολή της φασιστικής Ιταλίας στον πλαίσιο του Β΄Παγκοσμίου Πολέμου και της γεωπολιτικής ανακατονομής ισχύος του τότε, με την παγκόσμια γεωπολιτική ρευστότητα και κρίση των μεγάλων παικτών ισχύος σήμερα, στην οπτική των εξελίξεων στην Ανατολική Μεσόγειο και της στρατηγικής επιλογής της Τουρκίας σε συγκρουσιακή τροχιά με τον Ελληνισμό.

Το θαύμα του ελληνικού λαού να αποτρέψει την Ιταλική εισβολή του 40 και να το μετατρέψει σε μια εντυπωσιακή αντεπίθεση, οι προσδοκίες και οι διαψεύσεις του τότε, ο ρόλος των πολιτικών και οικονομικών ελιτ του τότε, το συμπαγές εσωτερικό μέτωπο, η στάση των μεγάλων παικτών ισχύος και η αντιστοίχιση στις καταστάσεις του σήμερα.

Κι ακόμη:

Το φάσμα ενός Γ΄Παγκοσμίου πολέμου, του πυρηνικού ολέθρου και της ανακατανομής γεωπολιτικά σε έναν πολυπολικό κόσμο

Οι απειλές επίθεσης, οικονομικά, ενεργειακά, διπλωματικά και στρατιωτικά σήμερα της Τουρκίας έναντι της Ελλάδας και της Κύπρου, ο ρόλος των μεγάλων παικτών στην περιοχή μας

Το ψυχολογικό αφήγημα του βαλλιστικού πλήγματος και η δυνατότητα βαλλιστικού πλέγματος στο Αιγαίο

Το εσωτερικό μέτωπο στην Ελλάδα σήμερα και η αναζήτηση στρατηγικής βάθους

Στο στούντιο των Αντιθέσεων

Ο Κωνσταντίνος Γρίβας, Καθηγητής Γεωπολιτικής και Σύγχρονων Στρατιωτικών Τεχνολογιών, διευθυντής του Τομέα Θεωρίας και Ανάλυσης Πολέμου στην Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων. Διδάσκει επίσης Γεωγραφία της Ασφάλειας στην ευρύτερη Μέση Ανατολή στο Τμήμα Τουρκικών και Σύγχρονων Ασιατικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Αθηνών.

Στην εκπομπή παρεμβαίνουν οι:

Γιώργος Μαργαρίτης

Καθηγητής Σύγχρονης Ιστορίας στο Α.Π.Θ.

Λεωνίδας Χρυσανθόπουλος

Πρέσβης ε.τ.

Κωστής Μαμαλάκης

Ιστορικός - Ερευνητής

Το εξεγερσιακό φαινόμενο στη Μέση Ανατολή ( Βιβλιοπαρουσίαση) - Συζήτηση για την Μ.Ανατολή

 Του Ιχάμπ Σαμπάνα*

 Μελετώντας τη Μεγάλη Αραβική Εξέγερση ο Σωτήρης Ρούσσος μετατοπίζει το κέντρο βάρους από τους διεθνείς ανταγωνισμούς στα εξεγερσιακά ρεπερτόρια.

 

Το βιβλίο μάς δίνει δύο κεντρικούς άξονες, δύο συμβάντα, για να κατανοήσουμε την ιστορική συνείδηση στη Μέση Ανατολή κατά τον 20ό αιώνα: τη Μεγάλη Αραβική Εξέγερση του 1936-39 και την Ισλαμική Επανάσταση στο Ιράν το 1978-79

Το 1911 οι Ιταλοί, στην προσπάθειά τους να διεκδικήσουν το μερίδιό τους στην υπό κατάρρευση Οθωμανική Αυτοκρατορία, εισβάλλουν στη Λιβύη. Τότε, ένας Σύρος σούφι, ο οποίος μαθήτευσε δίπλα στον μεγάλο εκσυγχρονιστή ουλεμά Μοχάμεντ Αμπντου στο Αλ Αζχαρ, αποφασίζει να συγκεντρώσει υλικούς και ανθρώπινους πόρους προκειμένου να πολεμήσει τους «άπιστους».

Αρκετά χρόνια αργότερα, τον Νοέμβριο του 1935, ο ίδιος άνθρωπος, ο Ιζ αλ Ντιν αλ Κασάμ, θα πέσει νεκρός από βρετανικά πυρά, ανάμεσα στους λόφους της Τζενίν και της Ναμπλούς, πολεμώντας τη Βρετανική Εντολή και το σιωνιστικό πρόγραμμα. Η μυθοποίησή του για τον παλαιστινιακό αγώνα είχε ξεκινήσει.

Δεκαετίες αργότερα, στα τέλη του 1970, ένας άλλος θάνατος θα ενεργοποιήσει τα εν αναμονή εξεγερσιακά αντανακλαστικά του ιρανικού λαού. Ο θάνατος του γιου τού «ιδιότυπα χαρισματικού» («Αντί», #119, 17/2/1979) θρησκευτικού ηγέτη αγιατολάχ Χομεϊνί το 1977, Μουστάφα, που αποδόθηκε στη SAVAK, θα σημάνει τη σταδιακή έκρηξη αντισαχικών διαδηλώσεων, με κεντρικό σύνθημα «Θάνατος στον σάχη». Παράλληλα, η μορφή του Χουσεΐν και ο μαρτυρικός του θάνατος θα παρακινήσουν πλήθος Ιρανών, ανδρών και γυναικών, να γίνουν μάρτυρες του Ισλάμ, όπως στην περίπτωση της πλατείας Τζαλέχ το 1978, στην προσπάθεια εκδίωξης του «υποταγμένου» στην ιμπεριαλιστική Δύση Ρέζα Σαχ.

Ποιο νήμα συνδέει όμως τα δύο αυτά γεγονότα, πώς επηρεάζουν την ιστορική εξέλιξη του ευρύτερου ισλαμικού κόσμου και πώς αντικατοπτρίζονται οι μεταβολές που επιφέρουν; Το βιβλίο «Επανάσταση και εξέγερση στη Μέση Ανατολή» (εκδ. Gutenberg) του καθηγητή Διεθνών Σχέσεων στο Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου, Σωτήρη Ρούσσου, έρχεται να αναδείξει τη συνθετότητα τέτοιων ερωτημάτων, αλλά και να προσφέρει μια νέα περιοδολόγηση στην ανάγνωση της μεσανατολικής ιστορίας. Αυτό, όπως μας γίνεται κατανοητό εξ αρχής, επιτυγχάνεται με διεπιστημονική προσέγγιση.

Η διαπλοκή θεωριών των επαναστάσεων, της θεωρίας των κοινωνικών κινημάτων, της μελέτης των διεθνών σχέσεων (Δ.Σ.) συνδυάζεται με την κοπιώδη έμφαση στις ιστορικές και κοινωνικές καταβολές των παραπάνω προσεγγίσεων και μας δίνει μια μοναδική εκδοχή της διεθνούς πολιτικής της Μέσης Ανατολής για την ελληνική βιβλιογραφία. Αυτό, ωστόσο, δεν γίνεται αναπαράγοντας τις προφανείς αιτιακές σχέσεις αλλά ανιχνεύοντας τις υπόρρητες.

Το βιβλίο, λοιπόν, του Ρούσσου μάς δίνει δύο κεντρικούς άξονες, δύο συμβάντα κατά τη θεώρηση του Αλέν Μπαντιού, για να κατανοήσουμε την ιστορική συνείδηση στη Μέση Ανατολή κατά τον 20ό αιώνα: τη Μεγάλη Αραβική Εξέγερση του 1936-39 και την Ισλαμική Επανάσταση στο Ιράν το 1978-79.

Μελετώντας τη Μεγάλη Αραβική Εξέγερση ο Σωτήρης Ρούσσος μετατοπίζει το κέντρο βάρους από τους διεθνείς ανταγωνισμούς στα εξεγερσιακά ρεπερτόρια. Παράλληλα, ανιχνεύει τις κοινωνικές επιπτώσεις της ευρωπαϊκής και εβραϊκής διείσδυσης, πριν από τη Βρετανική Εντολή, η οποία προκαλεί κλυδωνισμούς και αποδιάρθρωση των παραδοσιακών μορφών κοινωνικής οργάνωσης.

Υπογραμμίζονται οι οργανωτικές δομές, τα νέα και προϋπάρχοντα ρεπερτόρια μικροκινητοποίησης, οι πόλοι ιδεολογικής συγκρότησης, η νέα νοηματοδότηση της σύνδεσης της γης με την ιδέα της εθνικής συνείδησης, η έλξη των ισλαμικών ιδεών σε ένα μεταβαλλόμενο περιβάλλον αλλά και η διεθνοποίηση του ζητήματος με τον καταλυτικό αντίκτυπο.

Βασικός άξονας, εν τούτοις, που διαπερνά την αφήγηση αυτή είναι το παράδειγμα που δίνει η σαγηνευτική προσωπικότητα του Ιζ αλ Ντιν αλ Κασάμ. Μέσα από τη δράση του εντοπίζεται η ταξική του εστίαση, καθώς αφιερώνεται στους ακτήμονες φελάχους-εργάτες ιδρύοντας το σωματείο Αράβων εργατών. Γι’ αυτό, όπως σωστά διαπιστώνεται στο βιβλίο, ο Αλ Κασάμ θα δώσει ιδιαίτερη σημασία στο τζιχάντ, όχι ως αγώνα εναντίον των kufar (άπιστοι) αλλά ως αγώνα ενάντια στην ηθική παρακμή της εργατικής τάξης. Ετσι, ήδη από την περίοδο του Μεσοπολέμου το παράδειγμα του Αλ Κασάμ μετασχηματίζει το Ισλάμ από ελιτίστικη πνευματικότητα σε εργαλείο λαϊκής κινητοποίησης, επηρεάζοντας αφ’ ενός τη συγκρότηση των Αδελφών Μουσουλμάνων του Αλ Μπάνα το 1928 στην Αίγυπτο και τη μετατροπή, αφ’ ετέρου, του παλαιστινιακού ζητήματος ως πυλώνα του ισλαμιστικού raison d’être αλλά και ως μεταβλητής νομιμοποίησης των αραβικών καθεστώτων εσωτερικά και σε διεθνές επίπεδο.

Ο Σωτήρης Ρούσσος, παράλληλα, αναγνωρίζει την Ισλαμική Επανάσταση ως σημαίνον συμβάν και αλλαγή παραδείγματος στη Μέση Ανατολή. Τοποθετεί το Ιράν στην παγκόσμια οικονομία και πολιτική, στέκεται στις ιστορικές καταβολές της Ισλαμικής Επανάστασης επιστρέφοντας στη Συνταγματική Επανάσταση του 1905-11, ενώ επαναξιολογεί τους πολλαπλούς και επιδραστικούς ρόλους του σιιτικού ιερατείου. Η παραγωγική αυτή επανεξέταση θα φωτίσει την παράδοση της ριζοσπαστικής σκέψης στο σιιτικό Ισλάμ, τη σχετική ανεξαρτησία του από το Παλάτι και τη σύναψη καίριων πραγματιστικών συμμαχιών, όπως με τους εμπόρους του παζαριού.

Χωρίς να αγνοεί τη θρησκευτική και εθνοτική ποικιλομορφία, το βιβλίο αναδεικνύει το Ιράν όχι μόνο ως ένα πεδίο γεωπολιτικών ανταγωνισμών αλλά και ως ένα χωνευτήρι νεωτερικών ιδεολογικών ζυμώσεων. Για τον Ρούσσο, η αδιάλειπτη πολιτικοποίηση του σιιτικού κλήρου παίρνει κυρίως δύο μορφές: αυτή του σιιτικού ισλαμισμού και εκείνη της ισλαμικής θεολογίας της απελευθέρωσης, ιδιαίτερα μετά τις μαζικές κινητοποιήσεις του 1963. Ταυτόχρονα, αναπτύσσει εύστοχα την επίδραση των μαρξιστικών και ισλαμοαριστερών οργανώσεων με την ένοπλη αμφισβήτηση του σάχη σε ένα περιβάλλον καταστολής, επανιδιοποίησης του θρησκευτικού αισθήματος και απόρριψης του υλισμού.

Αναδεικνύει, έτσι, το πνεύμα της επανάστασης και το νέο παράδειγμα που δανείζει σε υπερεθνικό επίπεδο, πέρα από αυτό του διπολισμού, όπως άλλωστε το σύνθημα «ούτε Δύση ούτε Ανατολή» φανερώνει. Παρότι το Ιράν δεν εστίασε στο επιθετικό μοντέλο εξαγωγής της επανάστασης –αντιθέτως δέχθηκε την ιρακινή εισβολή το 1980– συγκρότησε, ωστόσο, ιδεολογικούς και επιχειρησιακούς μηχανισμούς εξαγωγής της επανάστασης σε χώρες με σιιτικό πληθυσμό, όπως το Ιράκ και ο Λίβανος. Επιπλέον, η πολλαπλή εστίαση εξυπηρετεί με επιτυχία έναν τριπλό στόχο: α) την αποτύπωση των εσωτερικών διεργασιών, β) τη σκιαγράφηση των περιφερειακών και διεθνικών δικτύων και γ) τη διεθνή διάσταση των εξελίξεων.

Το βιβλίο του Σωτήρη Ρούσσου, ωστόσο, κατορθώνει να ανασυνθέσει με δεξιοτεχνία το μωσαϊκό μιας πολυεπίπεδης αφηγηματικής εξιστόρησης της οποίας η νοηματική αλληλουχία και οι αιτιακές σχέσεις καθιστούν το βιβλίο προσιτό και ιδιαίτερα ελκυστικό στους αναγνώστες ανεξαρτήτως της σχέσης τους με την ιστορία και την πολιτική της περιοχής.

*Ιστορικός, διδάσκων στο Ελληνικό Ανοιχτό Πανεπιστήμιο

Πηγή 

- Συζήτηση για την Μ.Ανατολή 231022 Ρούσσος - Βαμβακάς

Από το 1992 στο 2022… μια Γερμανία δρόμος !

 Του Τάσου Παππά 

Στις 28 Ιουλίου του 1992 έγινε στην ελληνική Βουλή συζήτηση σε επίπεδο πολιτικών αρχηγών για τη Συνθήκη του Μάαστριχτ. Το ΠΑΣΟΚ ήταν αξιωματική αντιπολίτευση. Ψήφισε υπέρ της συνθήκης με το εξής σκεπτικό: «Το ΠΑΣΟΚ δεν πρόκειται να πει στον λαό μόνο τα αναμενόμενα οφέλη, ούτε να ωραιοποιήσει την εικόνα. Αντίθετα, πρέπει να τονίσει με ειλικρίνεια το κόστος αυτής της προσαρμογής». Ο Ανδρέας Παπανδρέου στην ομιλία του επισήμανε τα εξής:

■ «Παραμένει πάντα το ερώτημα αν πορευόμαστε προς μια “ευρωπαϊκή Γερμανία” ή προς μία “γερμανική Ευρώπη”. Ας δώσουμε ένα παράδειγμα. Πρόσφατα η Γερμανία αύξησε το επιτόκιο, την ώρα που όλοι στην Ευρώπη και στην Αμερική ζητούσαν να μην το κάνουν, διότι η πορεία προς την ύφεση είναι σαφής. Εύλογα διερωτάται κανείς σε ποιο μέτρο μπορεί να στηρίζεται η Ευρώπη στη γερμανική αλληλεγγύη».

■ «Στο πλαίσιο της ΕΟΚ σοβεί πάντα η σύγκρουση Βορρά και Νότου. Και αυτό γιατί η ενιαία αγορά, όταν απουσιάζει κάθε άλλη ουσιαστική πολιτική σύγκλισης και συνοχής πολύ υψηλότερου επιπέδου, οξύνει τις αντιθέσεις. Εάν δεν υπάρξουν κάποια ουσιαστικά μέτρα, κάποιες αποτελεσματικές παρεμβάσεις, θα μεγαλώσουν οι αποστάσεις και οι αποκλίσεις ανάπτυξης ανάμεσα στις πλούσιες και τις φτωχές περιφέρειες».

■ «Για μένα είναι σαφέστατο. Σημαίνουν ότι ήδη προβλέπονται, έστω και αν δεν ομολογούνται, δύο ταχύτητες στην Ενωμένη Ευρώπη. Ιδιαίτερα αν λάβουμε υπόψη μας το τεράστιο κοινωνικό κόστος και τις εκρηκτικές κοινωνικές καταστάσεις τις οποίες θα αντιμετωπίζουμε σε αυτή την πορεία τουλάχιστον για τις χώρες του Νότου».

■ «Οταν υπάρχει ενοποίηση του νομίσματος σε πέρα από μία χώρα, σε δύο, σε τρεις, σε πέντε χώρες, αυτό λειτουργεί κατά τρόπο αρνητικό για όλες τις καθυστερήσεις ή ασθενέστερες χώρες ή περιοχές… Είναι απαραίτητο και κλειδί να ολοκληρωθεί ο ομοσπονδιακός χαρακτήρας της Ευρώπης, έτσι ώστε η ευθύνη να είναι εκεί όπου υπάρχουν τα μέσα. Τα μέσα θα τα έχουν οι Βρυξέλλες μετά την Ενωση. Δεν θα τα έχουν τα κράτη-μέλη… Μόνο με μια πολιτική ένωση θα αναληφθούν αυτές οι ευθύνες… Δεν αρκεί η ενιαία αγορά και το ενιαίο ευρωπαϊκό νόμισμα για να αντιμετωπίσει η Ευρώπη τις προκλήσεις του μέλλοντος. Απαιτείται η διαμόρφωση μιας αναπτυξιακής ευρωπαϊκής πολιτικής».

Δικαιώθηκε; Αν παρατηρήσει κανείς τις επιλογές των γερμανικών κυβερνήσεων, θα διαπιστώσει ότι ο ιδρυτής του ΠΑΣΟΚ έπεσε διάνα σε όλες τις προβλέψεις του. Η ναυαρχίδα της Ευρώπης φρόντιζε συστηματικά να προστατεύει τα συμφέροντά της αδιαφορώντας για τις συνέπειες που θα είχαν οι πολιτικές της στην Ε.Ε. Απαιτούσε την τιμωρία των χωρών που παραβίαζαν τη Συνθήκη του Μάαστριχτ, αν και η ίδια παραβίαζε τους όρους της (εμπορικά πλεονάσματα). Απέρριπτε όλες τις προτάσεις που είχαν στόχο να περιορίσουν την απόσταση ανάμεσα στις ισχυρές και στις αδύναμες χώρες-μέλη της Ε.Ε. και της ευρωζώνης. Αντιστάθηκε σθεναρά στις πολιτικές άλλων χωρών (π.χ. της Γαλλίας) που προέκριναν την εμβάθυνση έναντι της διεύρυνσης.

Πίεζε φορτικά και πέτυχε να μην προωθηθούν μέτρα σε περιόδους κρίσης, όπως ο κοινός δανεισμός, οι κρατικές ενισχύσεις, η μεταφορά πόρων, επικαλούμενη υποκριτικά τις ιδρυτικές συμφωνίες, ενώ αυτό που την ενδιέφερε ήταν η ενίσχυση της θέσης της έναντι των ανταγωνιστών της στο οικονομικό επίπεδο. Μετέφερε με τη συνδρομή των πρόθυμων συμμάχων της το κέντρο βάρους για τη λήψη των αποφάσεων στην ευρωζώνη στο Eurogroup, δηλαδή σ’ ένα όργανο που δεν προβλέπεται σε καμία συνθήκη. Εκβίασε με την απειλή της εξόδου από το ευρώ και την Ευρωπαϊκή Ενωση τις χώρες που είχαν μεγάλο χρέος αν δεν ακολουθούσαν με θρησκευτική ευλάβεια τη γραμμή της.

Η Ελλάδα ήταν η πιο χαρακτηριστική περίπτωση. Ο Σόιμπλε πρότεινε την προσωρινή απομάκρυνσή της από τη ζώνη του ευρώ και όταν η τότε ελληνική κυβέρνηση (Σαμαράς - Βενιζέλος) αρνήθηκε, ξεδίπλωσε μια στρατηγική αφόρητων πιέσεων ώστε να μην παρεκκλίνουν οι κυβερνήσεις της από τους σιδερένιους κανόνες που είχαν γερμανική σφραγίδα. Ο επικεφαλής του Eurogroup, Ντάισελμπλουμ (υπηρέτης του Σόιμπλε), ομολόγησε, αφού είχε αποχωρήσει από τη θέση του και είχε βρει δουλειά στον ιδιωτικό τομέα (το καθεστώς της περιστρεφόμενης πόρτας), ότι το πρώτο μέλημα των Ευρωπαίων την εποχή της ελληνικής κρίσης δεν ήταν η σωτηρία της Ελλάδας, αλλά η σωτηρία των γερμανικών και γαλλικών τραπεζών που ήταν φορτωμένες με ελληνικά ομόλογα-σκουπίδια.

Επέβαλε το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης (λιτότητα με μια λέξη), δέχτηκε με μισή καρδιά την αναστολή του λόγω της πανδημίας και μόλις ο μεγάλος κίνδυνος υποχώρησε άρχισε να πιέζει για την πλήρη εφαρμογή του. Στις παρούσες συνθήκες, που η Γερμανία δεν μπορεί να έχει πια φτηνό ρωσικό αέριο για να στηρίξει τη βιομηχανία της και υποχρεώνεται να ξοδέψει 100 δισ. ευρώ για αμυντικές δαπάνες, το ερώτημα που είχε θέσει ο Ανδρέας Παπανδρέου το 1992 πρέπει να διατυπωθεί λίγο διαφορετικά: «Η Γερμανία υπεράνω όλων ή η Γερμανία έναντι όλων;» (Γιώργος Καπόπουλος, «Η Εφημερίδα των Συντακτών», 6-10-2022).

Ανάγωγα

Κούβα 1962, Ουκρανία 2022. Απειλή πυρηνικού πολέμου τότε, απειλή πυρηνικού πολέμου σήμερα. Τη συσχέτιση έκανε ο Αμερικανός πρόεδρος Μπάιντεν. Τότε υποχώρησαν και η Σοβιετική Ενωση και οι ΗΠΑ. Τώρα;

 Πηγή

 

 

 

 

 

Ο υπόλοιπος κόσμος δεν εμπιστεύεται τη Δύση, Emmanuel Todd

 (Μετάφραση: Διονύσιος Καλιντέρης)

 

 (Σημείωμα που δημοσίευσε στο γαλλικό περιοδικό Marianne o γνωστός Γάλλος δημογράφος, ιστορικός και ανθρωπολόγος Emmanuel Todd )

    Αν με ρωτούσαν ποια έννοια χαρακτηρίζει καλύτερα τη σημερινή Δύση θα απαντούσα χωρίς δισταγμό: η «ψευδής συνείδηση». Δεν ξέρουμε πλέον τι είμαστε, τι είναι οι άλλοι και τι σκέπτονται για εμάς. Αφήσαμε να καταστραφούν οι βιομηχανίες μας και οι εργατικές μας τάξεις. Οι ανισότητες εκτοξεύονται και το επίπεδο διαβίωσής μας πέφτει. Στις ΗΠΑ, το προσδόκιμο επιβίωσης των φτωχών μειώνεται. Η ισχύς του χρηματοπιστωτικού κεφαλαίου έχει μεταμορφώσει το πολιτικό σύστημα σε άθυρμα των πλουσίων. Παντού στη Δύση, η νέα εκπαιδευτική διαστρωμάτωση έχει δημιουργήσει ξεχωριστούς κόσμους για όσους έχουν ανώτερη εκπαίδευση και για τους ημι-πολίτες με δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Εάν οι οικονομικοί και πολιτισμικοί μετασχηματισμοί επέτρεψαν να επιβιώσουν οι θεσμοί της δημοκρατίας, έχουν πάντως καταστρέψει τα ήθη της.

    Οι δυτικές δημοκρατίες έχουν μεταλλαχθεί, έχουν γίνει, χωρίς κανείς να το αντιληφθεί, «κάτι άλλο». Ένα δυτικό έθνος δίχως «ψευδή συνείδηση» θα αναγνώριζε τον εαυτό του ως φιλελεύθερη ολιγαρχία, παρά ως δημοκρατία. Όμως πιστεύουμε πάντα ότι είμαστε φιλελεύθεροι και δημοκρατικοί και συνεχίζουμε να διακηρύσσουμε την ανωτερότητά μας και την οικουμενικότητα των αξιών μας. Και στο όνομα αυτών των αξιών αντιμαχόμαστε στην Ρωσία, για να βοηθήσουμε την Ουκρανία να διατηρήσει την ανεξαρτησία και την εδαφική της ακεραιότητα. Προσθέτοντας την αμνησία στην «ψευδή συνείδηση», προτιμήσαμε τις οικονομικές κυρώσεις από την αποστολή στρατευμάτων, χωρίς κανείς να μας θυμίσει ότι αυτό το πολεμικό εργαλείο δεν είναι διόλου χαμηλής έντασης. Οι κυρώσεις αποτελούν κλασικό συστατικό του ολοκληρωτικού πολέμου. Ο Nicholas Mulder, λαμπρός Ολλανδός ερευνητής στο Πανεπιστήμιο Cornell των ΗΠΑ, μας θυμίζει, στο βιβλίο του The Economic Weapon (Yale, 2022), ότι οι κυρώσεις της Κοινωνίας των Εθνών άντλησαν έμπνευση από τον συμμαχικό αποκλεισμό του 1914-1918, που ευθύνεται για 300.000 θανάτους στις Κεντρικές Αυτοκρατορίες και για 500.000 θανάτους στην Οθωμανική Αυτοκρατορία. Οι οικονομικές κυρώσεις κατά του καθεστώτος του Σαντάμ Χουσεϊν sanctions, με τη σειρά τους, άφησαν πίσω τους 300.000 νεκρούς.

    Οι κυρώσεις έχουν ως στόχο την κοινωνική αποσταθεροποίηση των αντιπάλων και την καταστροφή του καθεστώτος τους – ξεκινώντας με τον θάνατο των ηλικιωμένων και των παιδιών τους. Θελήσαμε να καταστρέψουμε την ρωσική οικονομία και να προκαλέσουμε την πτώση του Πούτιν. Υπ’ αυτές τις συνθήκες, δεν σήμαινε αυτό ότι θα εξαναγκασθούν οι Ρώσοι να απαντήσουν με οικονομική κλιμάκωση και να μας στερήσουν το φυσικό αέριο, ώστε να αποσταθεροποιήσουν τις κοινωνίες και τα καθεστώτα μας; «Ψευδής συνείδηση», πάλι και πάντα. Και αυτό δεν είναι όλο. Με τις κυρώσεις καταστήσαμε αναγκαίο έναν πλανητικό πόλεμο. Όπως παρατηρεί ο Mulder, οι κυρώσεις, για να προκαλέσουν ασφυξία στον αντίπαλο, πρέπει να εξαφανίσουν τους «ουδέτερους». Αυτή είναι η λογική που οδήγησε τη Δύση να απαιτήσει από όλους τους λαούς να συμμετάσχουν στις κυρώσεις εναντίον της Ρωσίας.

    Λειτουργώντας ασυνείδητα ως εργαλείο αυτής της λογικής, ο Εμανουέλ Μακρόν ζήτησε από τους ουδέτερους, μιλώντας στα Ηνωμένα Έθνη, να λάβουν μέρος στις κυρώσεις. Η διογκωμένη εικόνα του εαυτού μας υποτίθεται ότι νομιμοποιεί αυτό το τελεσίγραφο.

    Αλλά ας αποδεχθούμε για μια στιγμή, ως νοητικό πείραμα, την ύπαρξη του άλλου. Πώς μας βλέπει ο «υπόλοιπος κόσμος»; Σε ποσοστό 75% αποτελεί, σύμφωνα με όσα μας λέει η ανθρωπολογία, φορέα πατρογραμμικών οικογενειακών αξιών και όχι ατομικιστικών, αξιών ελάχιστα φεμινιστικών και το συνηθέστερο ομοφοβικών. Οι δικές μας υπέρμετρα ατομικιστικές, φεμινιστικές και LGBT αξίες δεν του αρέσουν. Σε αυτό το ανθρωπολογικό πεδίο. Η Ρωσία είναι κατά τα λοιπά μια παραδοξότητα, πατρογραμμική και όχι ατομικιστική, ομοφοβική, αλλά με ενισχυμένη τη θέση των γυναικών.

    Ας μιλήσουμε λιγότερο τεχνικά και περισσότερο ιστορικά: Το Ηνωμένο Βασίλειο, η Γαλλία, η Ολλανδία, το Βέλγιο, η Γερμανία και η Ιαπωνία υπήρξαν οι πιο άγριες αποικιακές δυνάμεις απέναντι σε αυτές τις ουδέτερες χώρες, των οποίων απαιτούμε την συμμόρφωση. Οι ΗΠΑ, επί μακρόν «χωροφύλακας» της Λατινικής Αμερικής, μετουσίωσαν σταδιακά από την πλευρά τους το σύνολο των αποικιακών εξουσιών σε μία δεσποτική παγκοσμιοποίηση, όπου υπαγορεύουν κανόνες και ποινές, προσπαθώντας να κρατήσουν στα χέρια τους τον πλανήτη με τα χρηματοπιστωτικά τους εργαλεία και με το Διαδίκτυο – για να μην ξεχνάμε και τον στρατό τους.

    Αλλά επιθυμεί η Ινδία να υποκλιθεί εκ νέου στον βασιλιά της Αγγλίας; Επιθυμεί η Δυτική Αφρική να υπακούει στον Γάλλο πρόεδρο, η Ινδονησία στην Ολλανδία, η Λατινική Αμερική και οι Άραβες στις ΗΠΑ, η Κίνα στους Ευρωπαίους και στους Ιάπωνες; Ο υπόλοιπος κόσμος δεν μας εμπιστεύεται. Δεν προσχωρεί στις πολιτικές και ανθρωπολογικές μας αξίες. Δεν μας βλέπει ως φιλελεύθερες δημοκρατίες, αλλά ως ολιγαρχίες που περιφρονούν τους φτωχούς τους. Αισθάνεται κυρίως ένα αναδυόμενο αποικιακό ταμπεραμέντο. Αν κληθεί να επιλέξει ανάμεσα στη Δύση και τη Ρωσία, ο υπόλοιπος κόσμος κινδυνεύει να διαλέξει τους Ρώσους.

    Ο Εμμανουέλ Τοντ έχει γεννηθεί το 1951. Είναι ιστορικός και ανθρωπολόγος, ερευνητής στο Εθνικό Ινστιτούτο Δημογραφικών Σπουδών της Γαλλίας (INED) και έχει ασχοληθεί ιδιαίτερα με τη μελέτη της επίδρασης των οικογενειακών δομών στην εξέλιξη των σύγχρονων κοινωνιών. Όλα σχεδόν τα βιβλία που έχει γράψει συγκέντρωσαν το ενδιαφέρον της κριτικής και προκάλεσαν ουσιαστικό δημόσιο διάλογο. Ενδεικτικά είναι τα "La chute finale" ("Η τελική πτώση"), το οποίο ήδη από το 1976 ανήγγειλε ''την αποσύνθεση της σοβιετικής σφαίρας'', "Le destin des immigres" (1994), "L' illusion economique" (1999), Μετά την Αυτοκρατορία (2001), Qui est Charlie? Sociologie d’une crise religieuse (2015).

Πηγή 

Νέα Τουρκολιβυκή συμφωνία. Συνεντεύξεις του Δημήτρη Σταθακόπουλου.

 

 

"Οποιαδήποτε καθυστέρηση στην άμεση άσκηση δικαιωμάτων ( έστω και εάν γίνεται δήλωση: " με την επιφύλαξη παντός νομίμου δικαιώματος ") , μπορεί να θεωρηθεί παράλειψη επιμέλειας ( ενδιαφέροντος) και τελικά υπο συνθήκες προθεσμιών και αξιολόγησης, να απολεσθούν / παραγραφούν τα δικαιώματα." Συνέντευξη στον Νίκο Μπογιόπουλο

 "Η προσέγγιση είναι αμιγώς Νομική και κοινωνιολογική, με αναφορές σε θέματα ψυχολογίας της άλλης πλευράς. Να μην αναλύουμε την Τουρκία με την φέρουσα αντίληψη της Δύσης.¨" Συνέντευξη στον Γιώργο Σαχίνη 

 Ο Δημήτρης Σταθακόπουλος είναι Δρας Παντείου Πανεπιστημίου ( Οθωμανική Κοινωνία –ιστορία και πολιτισμός ) Συνεργάτης του Εργαστηρίου Τουρκικών και Ευρασιατικών Μελετών ( ΕΤΕΜ ) του Παν.Πειραιά (ΠΑ.ΠΕΙ) Δικηγόρος παρ’Αρείω Πάγω. Διπλωματούχος Βυζαντινής Μουσικής

Πόλεμος και κοινωνικός μετασχηματισμός

 Του Θέμη Τζήμα

 

 

 

 Η αντεπίθεση του ΝΑΤΟ δια των Ουκρανών εναντίον της Ρωσίας συνεχίζεται. Οι τίτλοι είναι πηχυαίοι και περιγράφουν έναν περίπου θριαμβεύοντα ουκρανικό στρατό. Το CNN μας δίνει βεβαίως (ακόμα και αυτό) μια καλύτερη εικόνα ως προς το τι συμβαίνει. Σύμφωνα με τη ναυαρχίδα της προπαγάνδας των ΗΠΑ, το μέγιστο ανάπτυγμα των ρωσικών δυνάμεων στα ουκρανικά εδάφη, από τις 23 Φεβρουαρίου είχε αποφέρει έλεγχο 119.000 τ.χ. ή περίπου του 20% της προγενέστερης επικράτειας της Ουκρανίας. Μετά την έναρξη της ΝΑΤΟ- ουκρανικής αντεπίθεσης, η Ρωσία έχει απωλέσει περίπου 3.000 τ.χ., εκ των 119.000 τ.χ.

Με άλλα λόγια, η Ρωσία μετρά απώλειες περίπου της τάξης του 2,52% των εδαφών που ήλεγξε από την έναρξη των επιχειρήσεων. Παρά τους μιντιακούς τίτλους, οι επιτυχίες της αντεπίθεσης μέχρι σήμερα, δεν μπορούν να θεωρηθούν εντυπωσιακές. Μάλιστα, το μεγαλύτερο μέρος αυτών των κερδών προέκυψε χωρίς να δοθούν μάχες από ρωσικής πλευράς, στην περιοχή του Χαρκόβου. Ωστόσο και πάλι, δεν αποκτούμε την πλήρη εικόνα παραθέτοντας μόνο τα εδαφικά μεγέθη. Άλλωστε αν διαθέτεις τις αναγκαίες και κατάλληλες εφεδρείες, όπως και οπλισμό, μπορείς να κατοχυρώσεις τα εδαφικά σου κέρδη και να προωθηθείς περαιτέρω. Το κρίσιμο ερώτημα λοιπόν, είναι το κόστος των στρατιωτικών επιχειρήσεων από πλευράς ανθρωπίνου δυναμικού και υλικών.

Δεν γνωρίζουμε με ακρίβεια τις απώλειες. Γνωρίζουμε όμως ότι η μεν Ρωσία υπέφερε συγκριτικά λίγες απώλειες λόγω της συντεταγμένης υποχώρησης των δυνάμεών της από τα διαφορετικά σημεία των πλέον προωθημένων γραμμών της, ενώ ιδίως τις τελευταίες μέρες, η ουκρανική πλευρά μετρά μεγάλο αριθμό θυμάτων, τα οποία μετρούνται σίγουρα σε εκατοντάδες και ενδεχομένως σε χιλιάδες. Η ρωσική πλευρά προτάσσει μια άμυνα βάθους, με εντατική χρήση πυροβολικού, προκειμένου να επιβραδύνει και σταδιακώς να ανακόψει την ουκρανική αντεπίθεση σε όλα τα μέτωπα, έως ότου οι εφεδρείες της εκπαιδευτούν επαρκώς και ενδεχομένως εξαπολύσουν αντεπίθεση.

Τα παραπάνω δεν αναιρούν τις χτυπητές ανεπάρκειες των ρωσικών ενόπλων δυνάμεων σε αρκετούς τομείς, ούτε το γεγονός ότι η κατάληψη και ο έλεγχος της Ουκρανίας, ο οποίος καθίσταται αναγκαίος, θα απαιτήσουν πολλαπλά κύματα επιστράτευσης.

Αυτό είναι και το κατεξοχήν ζήτημα, το οποίο είναι αυτονόητα, βαθιά κοινωνικό και πολιτικό, όχι τεχνικό: εδώ και δεκαετίες δεν έχει διεξαχθεί σχεδόν κανένας ολοκληρωτικός, ως προς τα μέσα του, πόλεμος. Δεν πρόκειται μόνο για ζήτημα εμπειρίας και ικανότητας των πολιτικών και στρατιωτικών ηγετών σε κάθε σχεδόν χώρα και σίγουρα στις μείζονες δυνάμεις – παρότι και αυτή είναι μια κρισιμότατη παράμετρος. Παράμετρος, παρεμπιπτόντως, η οποία κοστίζει και θα κοστίζει χιλιάδες νεκρούς, όχι μόνο κατά τη διάρκεια των πολέμων, αλλά και ως προς την ευκολία με την οποία κηρύσσονται πόλεμοι, που κατόπιν καθίστανται ανεξέλεγκτοι ως προς την καταστρεπτικότητά τους.

Επιπλέον, η εμπιστοσύνη στις ελίτ μονάδες, στα θαυματουργά όπλα και πλέον στους υπεργολάβους του πολέμου, πήγε χέρι-χέρι με την μετάπτωση των κοινωνιών από συλλογικότητες (με τις προφανείς εσωτερικές τους αντιθέσεις και αντιφάσεις) σε αθροίσματα καταναλωτών, προϊόντος μάλιστα του χρόνου, αντικοινωνικών και ανιστορικών. Το ατελείωτο παρόν, των ακατάληπτων, συγκινησιακών γεγονότων, δεν επιτρέπει οποιαδήποτε σκέψη περί στράτευσης, η οποία αποτελεί την πεμπτουσία του πολίτη (όπως και της κοινωνικής τάξης δι’ εαυτήν), αφού κάθε αναλυτική δυνατότητα επί του γενικού καταλύεται. Ο καταναλωτής ζει μόνο στο παρόν, μόνο στο επιμέρους και μόνο στο ατομικό και τις άμεσες προεκτάσεις του. Αυτές οι κοινωνίες δεν μπορούν να πολεμήσουν.

Η πραγματικότητα αυτή είναι παραπάνω από προφανής στην ίδια την Ουκρανία, η οποία εξακολουθεί να κινητοποιεί πολύ λιγότερο κόσμο από εκείνον τον οποίο θα έπρεπε να μπορεί να επιστρατεύσει, δεδομένου του υπαρξιακού κινδύνου, τον οποίο διακηρύσσει ότι αντιμετωπίζει. Το αυτό ισχύει και για τη Ρωσία, με την κρίσιμη διαφορά ότι η Ρωσία πρέπει να βασιστεί στις δικές της δυνάμεις και επομένως μπορεί να ελπίζει σε μια επανεφεύρεση του «πολιτικού σώματος», ενώ η Ουκρανία έχει προτεκτορατοποιηθεί και επομένως κινδυνεύει με πλήρη αφανισμό εκ των έσω.

Ο εν εξελίξει παγκόσμιος πόλεμος καθίσταται ήδη η μήτρα ενός μεγάλου κοινωνικού μετασχηματισμού, ο οποίος είναι μοιραίο να απλωθεί σχεδόν όπου θα φτάσει ο πόλεμος. Αλλού πιο άμεσες και αλλού πιο έμμεσες, οι επιπτώσεις του πολέμου αποδεικνύουν το πόσο ξεπερασμένη και ανεπαρκής είναι η νεοφιλελεύθερη οικονομία και κοινωνία, μετά τη διαρκή οικονομική κρίση που ξεκίνησε το 2007- 2008, τη διαχείριση της πανδημίας και τη διάρρηξη των εφοδιαστικών αλυσίδων. Οι κοινωνίες, οι οποίες απαιτούν στράτευση, προκειμένου να είναι βιώσιμες, πρέπει να είναι συνεκτικές και επομένως να μην είναι ακραία ανισότιμες και απο-ιδεολογικοποιημένες. Πρέπει να διασφαλίζουν ουσιαστικά πολιτικά δικαιώματα, αλλιώς καταρρέουν υπό το βάρος των αντιφάσεών τους.

Η Ρωσία θα γνωρίσει μια σειρά αλλαγών στο πλαίσιο του πολέμου της με το ΝΑΤΟ, είτε με τρόπο άνωθεν οργανωμένο (μέχρι ενός σημείου τουλάχιστον), είτε με τρόπο επαναστατικό, μπροστά στον κίνδυνο κατάρρευσης της ίδιας. Όχι λόγω της όποιας αντεπίθεσης, αλλά επειδή ο πόλεμος με το ΝΑΤΟ είναι ολοκληρωτικός και δεν μπορεί να διεξαχθεί σε νεοφιλελεύθερο πλαίσιο.

Παρομοίως και οι διεθνείς σχέσεις στο εσωτερικό του όποιου μπλοκ δυνάμεων θέλει να κερδίσει θα πρέπει να μετασχηματιστούν από το ληστρικό, νεοφιλελεύθερο πλαίσιο, σε ένα πιο κανοναρχημένο – συνθήκη την οποία αντιστρατεύεται ο ίδιος ο καπιταλισμός. Η Ρωσία, η Κίνα, το Ιράν και οι όποιοι σύμμαχοί τους δεν μπορούν να κυριαρχήσουν με νεοφιλελεύθερες, εσωτερικώς ανταγωνιστικές συγκροτήσεις. Οφείλουν να βρουν άλλο δρόμο. Αυτή η επιλογή τελικά θα αναβαθμίσει την αντιπαράθεση από ανταγωνισμό εντός του ίδιου μοντέλου σε ανταγωνισμό μοντέλων. Και τότε θα δούμε μια πραγματικά ολοκληρωτική σύγκρουση.

Πηγή 

Η δραματική ιστορία του ήρωα των Ιμίων Π. Βλαχάκου, με αφορμή την ύψωση σημαίας στην τορπιλάκατο πού πήρε το όνομά του.

 Γράφει ο Θύμιος Πέτρου στην εφημερίδα ΕΣΤΙΑ

 

 

 

Ο υποπλοίαρχος Βλαχάκος είναι και πάλι από χθες φρουρός των ελληνικών θαλασσών. Η σημαία υψώθηκε στο καράβι που φέρει το όνομά του. Και τα καράβια, όπως οι ναυτικοί καλά γνωρίζουν έχουν ψυχή. Την ψυχή των ναυμάχων.

Από τα αρχαία χρόνια, από τον Θεμιστοκλή (όνομα που δεν έλειψε ποτέ από το ονοματολόγιο του Στόλου) μέχρι τον Βλαχάκο και τους συμπολεμιστές που έπεσαν μαζί του, τον Χριστόοδουλο Καραθανάση και τον Έκτορα Γιαλοψό.

Για κάποιο λόγο στο συλλογικό ασυνείδητο το όνομα του Βλαχάκου αναδεικνύεται πρώτο, όταν η σκέψις στρέφεται στα Ίμια και στην τελευταία πτήση του ελικοπτέρου με τον διακριτικό αριθμό «ΠΝ 21». Λόγος υπάρχει και θα τον αποκαλύψουμε σήμερα.

Πολιτική και στρατιωτική ηγεσία ήσαν χθες στην τελετή υψώσεως της ελληνικής σημαίας στο πλοίο, το ταχύ περιπολικό κατευθυνομένων βλημάτων «Υποπλοίαρχος Βλαχάκος». Ήταν μια στιγμή ιδιαίτερη για το Πολεμικό Ναυτικό, καθώς το καινούργιο πλοίο παίρνει την θέση του στην Διοίκηση.

Τα πλοία της Διοίκησηςμ της οποίας φέρουν ονόματα αξιωματικών τίμησαν την στολή και τον όρκο τους, καθώς οι περισσότεροι έπεσαν υπέρ πατρίδος κατά τους πολέμου της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας. «Καραθανάσης», «Βότσης», «Πεζόπουλος», «Ρίτσος», «Κρυσταλλίδης» είναι κάποια από αυτά τα ονόματα, σύγχρονα «ξύλινα τείχη» του Αιγαίου. Τώρα και «Βλαχάκος».

Την νύχτα εκείνη της 31ης Ιανουαρίου 1996, η φρεγάτα «Ναβαρίνον» ήταν το πλοίο διοικήσεως στην περιοχή των Ιμίων. Το σήμα του αρχηγού του ΓΕΝ αντιναυάρχου Ιωάννη Στάγκα ΠΝ είχε φθάσει στις 2.04: «Είμαι απόλυτα βέβαιος ότι αν χρειαστεί όλοι σας θα φανείτε αντάξιοι της ενδόξου ιστορίας του ΠΝ. Καλή τύχη και ο Θεός Μαζί σας».

Στις θέσεις μάχης όλοι πλέον προσηλωμένοι στο καθήκον. Έτοιμοι. Στο καρρέ αξιωματικών οι ιπτάμενοι σε ετοιμότητα. Κάποιοι με γαλήνια στωικότητα. Και ο Βλαχάκος με αποφασιστικότητα την οποία θα έδειχνε λίγα λεπτά αργότερα.

Δεν ήταν το όνομά του στο «βαρδιόχαρτο» όπου γράφονταν οι υπηρεσίες της νύχτας. Μα ούτε και ο Καραθανάσης ήταν προγραμματισμένο να πετάξει. Νωρίτερα είχε κληθεί να καλύψει κενό που δημιουργήθηκε εξ αιτίας της μεγάλης κινητοποιήσεως. Και ως άνθρωπος του καθήκοντος έσπευσε.

Προβληματιζόταν τώρα για τον ποιον θα ήθελε για συγκυβερνήτη του. Δεν αμφέβαλε για το φρόνημα κανενός. Σε λεπτομέρειες εστιαζόταν η σκέψις του. Ο Βλαχάκος το κατάλαβε. Και βγήκε μπροστά. «Θα έρθω εγώ».

Με το χέρι του διέγραψε από το «βαρδιόχρτο» το όνομα συναδέλφου του και έβαλε το δικό του για την θέση του συγκυβερνήτου. Έτσι ξεκίνησε η πτήση προς το πεπρωμένο. Η αποστολή αναγνωρίσεως που είχε ανατεθεί στο πλήρωμα του «ΠΝ 21» ολοκληρώθηκε πριν χαθεί η επαφή με το ελικόπτερο.

Στο καράβι, όπως και στα έγκατα του στρατηγείου επιχειρήσεων του Πολεμικού Ναυτικού στην Αγία Παρασκευή η αντίδραση ήταν μία. Κάποιοι έκαναν το σταυρό τους. Κάποιος είπε ξερά: «Οι πρώτοι».

Ανδριάντας του Π.Βλαχάκου στον Πειραιά

Όλοι ήσαν έτοιμοι να είναι οι επόμενοι. Οι κατευθυντήρες των πυροβόλων ήδη εγκλώβιζαν τα τουρκικά πλοία. Η συνέχεια που θα μπορούσε να είχε γραφτεί θα μας απήλλασσε από την προκλητικότητα των Τούρκων για τις δεκαετίες που θα έρχονταν.

Αλλά κάποιοι θέλησαν άλλη εξέλιξη. Κάποιοι μακρυά από το πεδίο, μακρυά από
τα ακριτικά νησιά, μακρυά από τον σφυγμό της Ελλάδος που φυλάττει Θερμοπύλες.

Οι λεπτομέρειες του πώς έπεσε το ελικόπτερο εκείνη την νύκτα δεν είναι της παρούσης. Αυτό που πρέπει να κρατήσουμε είναι ότι τρεις αξιωματικοί έπεσαν τότε «τοις κείνων ρήμασι πειθόμενοι».

Ανάμεσά τους ο Παναγιώτης Βλαχάκος που έγραψε την μοίρα με το χέρι του. Θα μπορούσε σήμερα να είναι ναύαρχος (συμμαθητής του ο Αρχηγός του Στόλου). Η μοίρα όμως του επεφύλασσε μεγαλύτερη τιμή. Να αναδειχθεί σε ήρωα του ελληνισμού.

Το καράβι με το όνομά του θα θυμίζει την θυσία του και η ανάμνησίς του θα είναι παράδειγμα και πηγή εμπνεύσεως για τους σημερινούς αξιωματικούς και οπλίτες.
Καλοτάξιδο να είναι το καράβι.

Πηγή